Cho hàm số \(f(x) = 2\sin^2\!\left(3x - \dfrac{\pi}{4}\right)\). Chứng minh rằng \(|f'(x)| \le 6\) với mọi \(x\).
Problem Analysis
Problem Summary
Cho trước hàm \(f(x) = 2\sin^2\!\left(3x - \dfrac{\pi}{4}\right)\), cần tính \(f'(x)\) rồi chứng minh \(|f'(x)| \le 6\) với mọi \(x\).
Required Knowledge
Quy tắc đạo hàm hàm hợp: \((u^n)' = n u^{n-1} \cdot u'\) và \((\sin u)' = u' \cdot \cos u\). Công thức nhân đôi: \(2\sin\alpha\cos\alpha = \sin 2\alpha\). Tính chất \(-1 \le \sin t \le 1\) với mọi \(t\).
Solution Method
Một cách. Tính \(f'(x)\) bằng quy tắc đạo hàm hàm hợp, rút gọn biểu thức bằng công thức nhân đôi để đưa về dạng \(6\sin(\ldots)\), sau đó dùng bất đẳng thức \(|\sin t| \le 1\) để kết luận.
Real-world Application
Trong kỹ thuật âm thanh, biên độ dao động của sóng âm luôn bị giới hạn bởi một giá trị cực đại — tương tự như việc \(f'(x)\) bị chặn bởi 6 ở đây. Em có thể liên hệ: nếu tốc độ thay đổi âm lượng của một loa được mô tả bởi \(f'(x)\), thì giá trị tuyệt đối của nó không vượt quá ngưỡng 6 đơn vị, giúp loa không bị méo tiếng.
Hints (0/3)
Hint 1:
Đặt \(u = 3x - \dfrac{\pi}{4}\), khi đó \(f(x) = 2\sin^2 u\). Áp dụng quy tắc đạo hàm hàm hợp: \(f'(x) = 2 \cdot 2\sin u \cdot \cos u \cdot u'\). Tính \(u'\) trước.
Hint 2:
Sau khi tính được \(f'(x) = 4\sin\!\left(3x-\dfrac{\pi}{4}\right)\cos\!\left(3x-\dfrac{\pi}{4}\right) \cdot 3\), dùng công thức \(2\sin\alpha\cos\alpha = \sin 2\alpha\) để rút gọn về dạng \(6\sin\!\left(6x - \dfrac{\pi}{2}\right)\).
Hint 3:
Vì \(-1 \le \sin t \le 1\) với mọi \(t\), nhân cả ba vế với 6 để được \(-6 \le f'(x) \le 6\), tức là \(|f'(x)| \le 6\).
Detailed solution
Tính \(f'(x)\):
\[f'(x) = 2 \cdot 2\sin\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right) \cdot \left[\sin\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\right]'\]
\[= 4\sin\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right) \cdot \left(3x - \frac{\pi}{4}\right)' \cdot \cos\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\]
\[= 4\sin\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right) \cdot 3 \cdot \cos\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\]
\[= 12\sin\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\cos\!\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\]
Dùng công thức \(2\sin\alpha\cos\alpha = \sin 2\alpha\) với \(\alpha = 3x - \dfrac{\pi}{4}\):
\[f'(x) = 6\sin\!\left(2\left(3x - \frac{\pi}{4}\right)\right) = 6\sin\!\left(6x - \frac{\pi}{2}\right)\]
Vì \(-1 \le \sin\!\left(6x - \dfrac{\pi}{2}\right) \le 1\) với mọi \(x\), nhân cả ba vế với 6:
\[-6 \le 6\sin\!\left(6x - \frac{\pi}{2}\right) \le 6\]
\[\Leftrightarrow -6 \le f'(x) \le 6\]
Vậy \(|f'(x)| \le 6\) với mọi \(x\). (đpcm)
Exercises in this lesson— Bài 32. Các quy tắc tính đạo hàm
Bài 9.10 trang 94. Chứng minh bất đẳng thức đạo hàm hàm lượng giácCurrent