Giải phương trình bậc hai bằng phương pháp đặt nhân tử và khai căn
Đề bài:
Giải các phương trình sau:
a) \(2x^2 + \dfrac{1}{3}x = 0\)
b) \((3x + 2)^2 = 5\)
Phân tích bài toán
Tóm tắt đề bài
Câu a cho phương trình \(2x^2 + \dfrac{1}{3}x = 0\), câu b cho phương trình \((3x+2)^2 = 5\). Cần tìm tất cả nghiệm của mỗi phương trình.
Kiến thức cần dùng
Phương trình tích \(A \cdot B = 0 \Leftrightarrow A = 0\) hoặc \(B = 0\). Phương trình \(A^2 = B\) (với \(B \geq 0\)) thì \(A = \sqrt{B}\) hoặc \(A = -\sqrt{B}\). Đặt nhân tử chung để đưa vế trái về dạng tích.
Phương pháp giải
Câu a — đặt nhân tử chung là \(x\) để đưa phương trình về dạng tích \(A \cdot B = 0\), sau đó giải từng nhân tử bằng 0. Câu b — vế trái đã là bình phương, vế phải là 5 > 0, nên trực tiếp lấy căn hai vế, rồi giải hai phương trình bậc nhất thu được.
Ứng dụng thực tế
Trong kỹ thuật, khi tính kích thước một mảnh đất hình chữ nhật mà biết diện tích và mối quan hệ giữa hai cạnh, ta cũng cần giải phương trình dạng tích tương tự câu a.
Gợi ý (0/3)
Gợi ý 1:
Câu a: Nhìn vào \(2x^2 + \dfrac{1}{3}x\), em thấy cả hai hạng tử đều chứa \(x\). Đặt \(x\) ra ngoài làm nhân tử chung, vế trái sẽ thành tích của hai biểu thức.
Gợi ý 2:
Câu a: Sau khi đặt nhân tử chung được \(x\left(2x + \dfrac{1}{3}\right) = 0\), áp dụng: tích bằng 0 khi một trong hai nhân tử bằng 0. Giải \(x = 0\) và \(2x + \dfrac{1}{3} = 0\). Câu b: Vì \((3x+2)^2 = 5\) và \(5 > 0\), lấy căn hai vế được \(3x + 2 = \sqrt{5}\) hoặc \(3x + 2 = -\sqrt{5}\).
Gợi ý 3:
Câu b: Từ \(3x + 2 = \sqrt{5}\) suy ra \(x = \dfrac{\sqrt{5} - 2}{3}\). Từ \(3x + 2 = -\sqrt{5}\) suy ra \(x = \dfrac{-\sqrt{5} - 2}{3}\). Đây là hai nghiệm của phương trình.
Lời giải chi tiết
a) \(2x^2 + \dfrac{1}{3}x = 0\)
Đặt nhân tử chung \(x\):
\[x\left(2x + \dfrac{1}{3}\right) = 0\]
Suy ra \(x = 0\) hoặc \(2x + \dfrac{1}{3} = 0\).
Giải \(2x + \dfrac{1}{3} = 0 \Rightarrow x = -\dfrac{1}{6}\).
Vậy phương trình có hai nghiệm \(x = 0\) và \(x = -\dfrac{1}{6}\).
b) \((3x + 2)^2 = 5\)
Vì \(5 > 0\), lấy căn hai vế:
\[3x + 2 = \sqrt{5} \quad \text{hoặc} \quad 3x + 2 = -\sqrt{5}\]
Giải từng phương trình:
\[3x = \sqrt{5} - 2 \Rightarrow x = \dfrac{\sqrt{5} - 2}{3}\]
\[3x = -\sqrt{5} - 2 \Rightarrow x = \dfrac{-\sqrt{5} - 2}{3}\]
Vậy phương trình có hai nghiệm \(x = \dfrac{\sqrt{5} - 2}{3}\) và \(x = \dfrac{-\sqrt{5} - 2}{3}\).
Các bài tập cùng bài học— Bài 19. Phương trình bậc hai một ẩn