Giải các bất phương trình sau:
a) \(5x + 7 > 8x - 5\)
b) \(-4x + 3 \le 3x - 1\)
Phân tích bài toán
Tóm tắt đề bài
Cho hai bất phương trình bậc nhất một ẩn, cần tìm tập nghiệm của từng bất phương trình.
Kiến thức cần dùng
Tính chất của bất đẳng thức — cộng/trừ cùng một số vào hai vế không đổi chiều; nhân/chia hai vế với số dương không đổi chiều, nhân/chia với số âm thì đổi chiều bất đẳng thức. Quy tắc giải bất phương trình dạng \(ax + b < 0\): nếu \(a > 0\) thì \(x < \frac{-b}{a}\); nếu \(a < 0\) thì \(x > \frac{-b}{a}\).
Phương pháp giải
Chỉ có một cách — chuyển vế các hạng tử chứa ẩn về một vế, hằng số về vế còn lại, rồi chia cả hai vế cho hệ số của \(x\) (chú ý đổi chiều nếu chia cho số âm).
Ứng dụng thực tế
Một cửa hàng bán áo với giá gốc, nếu giảm giá thêm \(5x\) đồng thì vẫn lãi hơn so với phương án khác giảm \(8x\) đồng — tìm điều kiện của \(x\) để phương án đầu lãi hơn là bài toán tương tự câu a.
Gợi ý (0/3)
Gợi ý 1:
Chuyển tất cả các hạng tử chứa \(x\) về một vế, các số về vế còn lại. Ví dụ: \(5x - 8x > -5 - 7\).
Gợi ý 2:
Sau khi thu gọn được dạng \(ax > b\) hoặc \(ax \le b\), em chia cả hai vế cho \(a\). Chú ý: nếu \(a < 0\) thì phải đổi chiều bất đẳng thức.
Gợi ý 3:
Câu a cho \(-3x > -12\), chia hai vế cho \(-3\) (số âm) thì chiều bất đẳng thức đổi lại thành \(x < 4\). Câu b tương tự với \(-7x \le -4\).
Lời giải chi tiết
a) \(5x + 7 > 8x - 5\)
Chuyển vế:
\[5x - 8x > -5 - 7\]
\[-3x > -12\]
Chia hai vế cho \(-3\), đổi chiều bất đẳng thức:
\[x < 4\]
Vậy nghiệm của bất phương trình là \(x < 4\).
b) \(-4x + 3 \le 3x - 1\)
Chuyển vế:
\[-4x - 3x \le -1 - 3\]
\[-7x \le -4\]
Chia hai vế cho \(-7\), đổi chiều bất đẳng thức:
\[x \ge \dfrac{4}{7}\]
Vậy nghiệm của bất phương trình là \(x \ge \dfrac{4}{7}\).
Các bài tập cùng bài học— Bài 6. Bất phương trình bậc nhất một ẩn