Tìm x và y, biết:
a) \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{5}{3}\) và \(x + y = 16\)
b) \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{9}{4}\) và \(x - y = -15\)
Problem Analysis
Problem Summary
Đề cho tỉ số giữa x và y, kèm theo điều kiện tổng hoặc hiệu của chúng. Cần tìm giá trị cụ thể của x và y.
Required Knowledge
Tính chất tỉ lệ thức: \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{a}{b} \Rightarrow \dfrac{x}{a} = \dfrac{y}{b}\). Tính chất dãy tỉ số bằng nhau: \(\dfrac{x}{a} = \dfrac{y}{b} = \dfrac{x+y}{a+b}\) và \(\dfrac{x}{a} = \dfrac{y}{b} = \dfrac{x-y}{a-b}\) (với \(a \neq b\)).
Solution Method
Từ tỉ lệ thức ban đầu, biến đổi về dạng \(\dfrac{x}{a} = \dfrac{y}{b}\), sau đó dùng tính chất dãy tỉ số bằng nhau để đưa vào điều kiện tổng (câu a) hoặc hiệu (câu b) đã cho, tính được giá trị chung rồi suy ra x và y.
Real-world Application
Hai bạn An và Bình chia số điểm thưởng theo tỉ lệ 5 : 3, tổng số điểm là 16. Hỏi mỗi bạn nhận được bao nhiêu điểm?
Hints (0/3)
Hint 1:
Từ \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{5}{3}\), em đổi thành \(\dfrac{x}{5} = \dfrac{y}{3}\). Lúc này x và y đã được gắn với hai mẫu cố định.
Hint 2:
Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau: \(\dfrac{x}{5} = \dfrac{y}{3} = \dfrac{x+y}{5+3}\). Thay giá trị x+y đã biết vào để tính tỉ số chung.
Hint 3:
Sau khi có tỉ số chung, nhân ngược lại với từng mẫu để ra x và y. Câu b làm tương tự nhưng dùng hiệu thay vì tổng.
Detailed solution
a) Vì \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{5}{3}\) nên \(\dfrac{x}{5} = \dfrac{y}{3}\).
Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau:
\[\dfrac{x}{5} = \dfrac{y}{3} = \dfrac{x+y}{5+3} = \dfrac{16}{8} = 2\]
Suy ra:
\[x = 2 \times 5 = 10\]
\[y = 2 \times 3 = 6\]
Vậy \(x = 10\), \(y = 6\).
b) Vì \(\dfrac{x}{y} = \dfrac{9}{4}\) nên \(\dfrac{x}{9} = \dfrac{y}{4}\).
Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau:
\[\dfrac{x}{9} = \dfrac{y}{4} = \dfrac{x-y}{9-4} = \dfrac{-15}{5} = -3\]
Suy ra:
\[x = (-3) \times 9 = -27\]
\[y = (-3) \times 4 = -12\]
Vậy \(x = -27\), \(y = -12\).
Exercises in this lesson— Luyện tập chung trang 10