Mình đã chuẩn bị thi học sinh giỏi quốc gia lớp 10 như thế nào — chia sẻ thật từ người đã đi qua

Năm lớp 10 — thời điểm mà mình ước mình đã chuẩn bị sớm hơn

Nhân dịp chuẩn bị bước vào năm học mới, mình muốn viết lại hành trình của bản thân hồi lớp 10 — năm đầu tiên mình nghiêm túc đặt mục tiêu thi HSG Quốc gia. Thật ra lúc đó mình cũng mơ hồ lắm, không biết bắt đầu từ đâu, cứ nghĩ cứ học giỏi môn chuyên là đủ. Mãi đến giữa năm 10 mình mới nhận ra mình đang đi chậm hơn các bạn cùng đội tuyển khoảng... nửa năm kiến thức. Đó là cú sốc đầu tiên.

Nếu bạn đang đọc bài này trước khi tựu trường, thì bạn đang có một lợi thế mà mình không có: thời gian để chuẩn bị đúng hướng ngay từ đầu. Việc chuẩn bị thi học sinh giỏi quốc gia lớp 10 không phải là nhồi đề thi liên tục — mà là xây nền móng đúng cách trong suốt ba năm, bắt đầu từ chính năm lớp 10 này.

Trước khi năm học bắt đầu — đừng bỏ qua giai đoạn này

Mình hay thấy các bạn lớp 10 mới vào chuyên xong là… thở phào, nghỉ ngơi cả hè rồi tựu trường mới bắt đầu lại. Điều đó không sai hoàn toàn, nhưng nếu bạn đã xác định muốn đi thi quốc gia, thì khoảng thời gian tháng 8 trước khi tựu trường (thường khoảng 29/8 — tham khảo lịch từng trường) là lúc rất nên dùng để:

• Hệ thống lại kiến thức lớp 9 và ôn phần cơ bản nhất của chương trình lớp 10 môn chuyên
• Tìm hiểu cấu trúc đề thi HSG Quốc gia môn mình định thi — đọc vài đề cũ để biết dạng bài
• Liên hệ hoặc tìm hiểu về thầy cô, tài liệu, các diễn đàn/nhóm học cùng (như forum này cũng là một kênh tốt)
• Lập khung thời gian biểu sơ bộ cho năm học — không cần chi tiết từng phút, chỉ cần xác định được mỗi tuần dành bao nhiêu giờ cho môn chuyên ngoài giờ học chính

Mình nhấn mạnh phần đọc đề cũ vì đây là thứ mình làm quá muộn. Đề thi HSG Quốc gia khác hoàn toàn với đề học kỳ bình thường — nó đòi hỏi tư duy linh hoạt, khả năng vận dụng chéo kiến thức, và đặc biệt là kỹ năng trình bày lời giải logic chặt chẽ. Biết trước điều này từ đầu năm lớp 10 sẽ giúp bạn điều chỉnh cách học ngay từ đầu.

Trong suốt năm lớp 10 — những thứ thực sự tạo ra sự khác biệt

Sau khi tựu trường, guồng quay học chính khóa sẽ kéo bạn đi rất nhanh. Điều mình học được là không nên để việc thi quốc gia trở thành thứ bạn chỉ nghĩ đến lúc gần thi. Thay vào đó, mỗi tuần đều phải có một ít tiến độ, dù chỉ là đọc một chương sách nâng cao hay giải hai ba bài tập khó.

Mình chia những việc cần làm trong năm lớp 10 thành ba nhóm, không phải theo thời gian mà theo tính chất:

• Kiến thức nền: Học chắc chương trình lớp 10 môn chuyên — đây là ưu tiên số một, không nên bỏ qua vì quá ham học nâng cao mà nền chưa vững
• Mở rộng có định hướng: Song song đó, đọc thêm tài liệu nâng cao (sách chuyên, tài liệu các trường chuyên lớn chia sẻ) — nhưng phải chọn lọc, không cần đọc tất cả mọi thứ
• Luyện tư duy và trình bày: Giải bài khó, viết lời giải ra giấy, nhờ thầy cô sửa — kỹ năng này không tự nhiên mà có, phải luyện từ sớm

Một sai lầm mình thấy khá phổ biến là các bạn chỉ tập trung vào nhóm đầu tiên rồi đến năm 11-12 mới cuống cuồng học nâng cao. Lúc đó thiếu thời gian, áp lực nhiều hơn, kết quả thường không như kỳ vọng.

Tâm lý — thứ không ai nói với mình hồi đầu lớp 10

Chuẩn bị thi học sinh giỏi quốc gia lớp 10 không chỉ là chuyện học thuật. Mình nhớ cảm giác hồi đầu năm lớp 10 vào lớp chuyên, nhìn xung quanh thấy ai cũng giỏi hơn mình, ai cũng có vẻ biết nhiều hơn — cái cảm giác đó nặng nề lắm. Có những tuần mình không muốn học vì cứ nghĩ mình không đủ khả năng.

Về sau mình mới hiểu ra: hầu hết các bạn trong lớp cũng đang cảm thấy như vậy, chỉ là không nói ra. Và con đường đến kỳ thi quốc gia là một hành trình dài — người đi được đến cuối không nhất thiết là người xuất phát thông minh nhất, mà thường là người kiên trì và biết tự điều chỉnh.

Nếu bạn đang chuẩn bị bước vào năm lớp 10 với mục tiêu này, mình chỉ muốn nói một điều: bắt đầu ngay đi, nhưng đừng quá cứng nhắc với kế hoạch của mình. Năm lớp 10 là năm để thăm dò, điều chỉnh và xây nền — không phải năm để đặt cược tất cả.

Mọi người trong diễn đàn có kinh nghiệm gì muốn chia sẻ thêm không? Đặc biệt là các bạn đã qua lớp 11-12 hoặc đã từng tham gia đội tuyển — góc nhìn nhìn lại từ các bạn sẽ rất quý với các em chuẩn bị vào lớp 10 năm nay.