Sinh học 9 chương trình học bắt đầu từ đâu? Mình đang rối với phần Di truyền đầu năm

Mình bắt đầu năm học mới mà không biết nên học từ đâu

Khai giảng xong, cô giáo phát sách Sinh học 9 và nói tuần sau sẽ vào bài luôn. Mình lật qua mục lục thì thấy ngay phần đầu là Di truyền và Biến dị — nghe tên thôi đã thấy hơi ghê rồi. Mình có hỏi mấy anh chị khóa trên thì họ bảo đây là phần nặng nhất, học không kỹ từ đầu thì về sau rất khó theo. Thế nên mình muốn hỏi mọi người xem sinh học 9 chương trình học cụ thể gồm những gì, và những bài đầu tiên cần nắm chắc điều gì trước.

Mình đọc sơ qua thì thấy chương trình chia làm mấy phần lớn, nhưng phần Di truyền chiếm rất nhiều. Điều mình đang lăn tăn nhất là chưa hình dung được mạch kiến thức nó đi như thế nào — cứ thấy toàn thuật ngữ lạ như NST, alen, kiểu gen, kiểu hình... mà chưa hiểu cái nào liên quan cái nào.

Sinh học 9 chương trình học gồm những phần nào?

Sau khi mình xem kỹ sách giáo khoa thì thấy toàn bộ chương trình chia thành các phần chính như sau:

• Phần 1 — Di truyền và Biến dị: Đây là phần chiếm số lượng bài nhiều nhất và cũng là phần xuất hiện nhiều trong các đề kiểm tra. Gồm các quy luật di truyền của Mendel, di truyền liên kết, AND – ARN – protein, đột biến gen, đột biến NST...
• Phần 2 — Sinh vật và Môi trường: Phần này học về các nhân tố sinh thái, quần thể, quần xã, hệ sinh thái. Mình nghe nói phần này thiên về lý thuyết và ghi nhớ hơn.
• Phần 3 — Con người, Dân số và Môi trường: Phần ngắn, liên quan đến tác động của con người lên tự nhiên, bảo vệ môi trường...
• Phần 4 — Ứng dụng Di truyền học: Nằm xen kẽ với phần Di truyền, học về chọn giống, công nghệ tế bào, công nghệ gen.

Nhìn tổng thể thì sinh học 9 chương trình học thiên về Di truyền khá rõ. Nếu không vững phần này, mình dự là điểm kiểm tra sẽ bị ảnh hưởng nhiều.

Chỗ mình đang bị mắc kẹt — bài Mendel và cách viết sơ đồ lai

Bài đầu tiên mình học là Menđen và Di truyền học, rồi tiếp theo là Lai một cặp tính trạng. Mình đọc hiểu lý thuyết tương đối ổn, nhưng đến phần viết sơ đồ lai và tính tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình thì bắt đầu lúng túng.

Ví dụ bài mình đang thử làm:

Cho đậu Hà Lan hoa đỏ (tính trạng trội) lai với hoa trắng (tính trạng lặn). F1 thu được toàn hoa đỏ. Cho F1 tự thụ phấn, hãy xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình ở F2.

Mình đã thử làm theo các bước sau:

• Quy ước gen: A — hoa đỏ, a — hoa trắng
• P: AA (hoa đỏ) x aa (hoa trắng)
• F1: 100% Aa (hoa đỏ)
• F1 x F1: Aa x Aa
• F2 kiểu gen: 1AA : 2Aa : 1aa
• F2 kiểu hình: 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng

Bước làm thì mình viết được, nhưng có mấy chỗ mình không chắc:

• Tại sao P phải là thuần chủng thì F1 mới toàn Aa? Nếu P không thuần chủng thì sao?
• Khi nào thì dùng tự thụ phấn, khi nào thì dùng giao phấn ngẫu nhiên? Cách viết sơ đồ có khác nhau không?
• Bài cho hoa đỏ lai với hoa đỏ mà con ra cả hoa trắng thì mình suy ngược lại kiểu gen của bố mẹ như thế nào cho nhanh?

Câu hỏi thứ ba là mình thấy khó nhất. Mình thử suy ngược nhưng cứ nhầm giữa trường hợp bố mẹ đều dị hợp hay chỉ một cái dị hợp.

Mình đã thử cách này nhưng vẫn còn chưa chắc

Mình có đọc lại SGK và tự lập bảng: nếu F2 có tỉ lệ 3:1 thì bố mẹ đều là Aa, nếu F2 có tỉ lệ 1:1 thì một bên là Aa và một bên là aa. Nhưng khi gặp đề bài không cho sẵn tỉ lệ mà chỉ nói «trong số con cái có xuất hiện hoa trắng» thì mình lại không biết chắc tỉ lệ là bao nhiêu để suy ngược.

Mình đang cố học thêm bên ngoài SGK nhưng thấy nhiều nguồn giải thích khác nhau, không biết nên tin cái nào. Có bạn nào học qua phần này rồi, hoặc anh chị nào từng ôn thi mà có cách ghi nhớ logic hơn thì chỉ mình với. Đặc biệt là phần bài toán suy ngược từ kết quả lai ra kiểu gen bố mẹ — mình nghĩ đây là dạng hay gặp trong đề kiểm tra mà mình chưa nắm được cách làm hệ thống.