Đề cương giữa kỳ 1 Tin học tiểu học – Mình tổng hợp lại cho lớp 3, 4, 5 luôn

Hôm qua mình vừa giúp con ôn xong đợt kiểm tra giữa kỳ môn Tin học, thấy nhiều bạn trong nhóm phụ huynh hỏi nhau về đề cương nên mình gom lại chia sẻ luôn. Bọn nhỏ nhà mình học trường tiểu học công lập, chương trình theo sách mới (Kết nối tri thức), nên phần kiến thức mình tổng hợp dưới đây chủ yếu bám theo hướng đó — các bạn đối chiếu lại với sách của con mình nhé, vì mỗi trường đôi khi có điều chỉnh khác nhau một chút.

Cái khó nhất với Tin học tiểu học theo mình nghĩ không phải là kiến thức quá nặng, mà là các con chưa quen với cách diễn đạt trong đề thi — đặc biệt những câu hỏi lý thuyết kiểu em hãy kể tên hay bộ phận nào dùng để làm gì. Thực hành thì con làm được, nhưng hỏi miệng hay viết ra lại ấp úng. Vậy nên phần ôn lý thuyết mình cũng chú ý nhiều hơn bình thường.

Lớp 3 — Làm quen với máy tính và chuột

Với lớp 3, trọng tâm giữa kỳ 1 thường xoay quanh việc nhận biết các bộ phận của máy tính và thao tác cơ bản với chuột, bàn phím. Con mình học lớp 3 năm ngoái, phần này tưởng dễ mà hay bị lộn.

• Nhận biết các thiết bị: màn hình, thân máy (CPU), bàn phím, chuột, loa, máy in
• Phân biệt thiết bị đầu vào / đầu ra (chuột, bàn phím là đầu vào; màn hình, loa là đầu ra)
• Các thao tác chuột: nháy chuột, nháy đúp, kéo thả, nháy chuột phải
• Tư thế ngồi đúng khi dùng máy tính
• Khởi động và tắt máy tính đúng cách

Điểm hay bị sai là các con nhầm giữa nháy chuột và nháy đúp — đặc biệt trong bài thực hành mở thư mục hay mở chương trình. Bố mẹ có thể cho con tập ở nhà bằng cách để con tự mở ứng dụng Paint hoặc thư mục trên máy, thay vì giải thích miệng.

Lớp 4 — Bắt đầu dùng phần mềm, hiểu hơn về máy tính

Lên lớp 4, các con bắt đầu làm việc với phần mềm nhiều hơn, thường là Paint để vẽ và Word (hoặc Writer nếu trường dùng LibreOffice) để soạn thảo văn bản đơn giản. Đề cương giữa kỳ 1 Tin học tiểu học ở mức lớp 4 thường bao gồm:

• Ôn lại kiến thức lớp 3 về bộ phận máy tính
• Sử dụng phần mềm vẽ: chọn màu, vẽ hình cơ bản, tô màu, xóa
• Làm quen với soạn thảo: gõ chữ, xóa chữ, Enter xuống dòng
• Lưu tệp — biết thư mục là gì, tệp là gì
• Một số phím đặc biệt trên bàn phím: Backspace, Delete, Enter, Shift, Caps Lock

Phần lý thuyết lớp 4 hay ra câu hỏi kiểu kể tên 3 bộ phận đầu vào của máy tính hoặc để xóa ký tự bên trái con trỏ, ta nhấn phím gì. Nghe thì đơn giản nhưng trẻ hay bị lẫn Backspace với Delete. Cho con tập đặt tay lên bàn phím và thử từng phím sẽ nhớ lâu hơn nhiều so với đọc sách.

Lớp 5 — Soạn thảo văn bản và tư duy thuật toán đầu tiên

Lớp 5 là mức con mình đang học, và mình thấy chương trình năm nay nặng hơn rõ rệt so với lớp dưới. Giữa kỳ 1 có thể kiểm tra đến phần soạn thảo Word khá chi tiết, và một số trường bắt đầu đưa vào khái niệm thuật toán đơn giản hoặc lập trình kéo thả (Scratch).

• Soạn thảo văn bản: chỉnh font chữ, cỡ chữ, in đậm, in nghiêng, gạch chân
• Căn lề văn bản (trái, phải, giữa, đều hai bên)
• Chèn hình ảnh vào văn bản
• Khái niệm thuật toán: dãy các bước để giải quyết một vấn đề (nếu chương trình có dạy)
• Scratch cơ bản: thêm nhân vật, di chuyển nhân vật bằng lệnh kéo thả (tùy trường)

Với lớp 5, mình thấy phần soạn thảo văn bản là chắc chắn sẽ thi — hầu như năm nào cũng ra phần này. Con cần biết sự khác nhau giữa font chữ và cỡ chữ, và thực hành được ít nhất là chỉnh được đoạn văn ngắn theo yêu cầu. Phần Scratch hay thuật toán thì tùy trường, bố mẹ hỏi giáo viên chủ nhiệm để xác nhận trước khi cho con ôn kỹ quá.

Một vài lưu ý khi ôn tập

Mình không phải giáo viên, chỉ là phụ huynh đã ngồi ôn cùng con mấy năm nên rút ra mấy điểm này:

Thứ nhất là đừng để con ôn lý thuyết suông. Tin học mà chỉ đọc sách thì không vào đầu. Cứ cho con ngồi vào máy, thực hành lại từng thao tác — con sẽ nhớ ngay cả những thứ trước đó quên mất. Thứ hai, đề cương giữa kỳ 1 Tin học tiểu học do giáo viên phát là chuẩn nhất — những gì mình chia sẻ ở đây chỉ mang tính tham khảo theo chương trình phổ biến, mỗi trường có thể dạy thêm hoặc bớt tùy điều kiện phòng máy. Thứ ba, phần thực hành thường chiếm điểm cao hơn lý thuyết ở bậc tiểu học, nên đừng dồn hết thời gian học thuộc định nghĩa mà bỏ qua luyện tay.

Con mình hay nhầm tên các phím đặc biệt khi viết bài — đây là lỗi rất phổ biến mà mình thấy cả nhóm bạn của con cũng gặp. Cho con tập viết tên phím ra giấy một lần, sau đó thực hành trên bàn phím thật, lần sau gần như không nhầm nữa.

Mọi người có con đang học lớp nào, trường dạy chương trình gì thì kể thêm cho nhau nghe với — mình muốn biết xem lớp 3 ở các trường khác có dạy Scratch chưa hay chưa tới, vì trường cô bé nhà mình thì chưa.