Bài mở đầu Lịch sử 10 có mấy khái niệm mình cứ nhầm hoài — ai giải thích giúp với!

Mình vừa khai giảng xong, tuần đầu tiên vào lớp 10 thầy đã dạy ngay bài mở đầu Lịch sử 10 — tưởng dễ vì chỉ là bài giới thiệu, ai ngờ đọc xong mình lại mù tịt mấy khái niệm cơ bản. Mình ngồi ôn lại mà cứ lẫn lộn giữa các định nghĩa, không biết phân biệt kiểu gì cho đúng nữa.

Mình đang học theo sách Lịch sử 10 bộ Kết nối tri thức. Bài mở đầu có vẻ ngắn nhưng thực ra chứa khá nhiều khái niệm nền tảng mà nếu không nắm chắc từ đầu thì học các chương sau sẽ rất loạn. Mình ghi lại mấy chỗ mình đang bị vướng để hỏi mọi người, mong các anh chị hoặc thầy cô nào đọc được thì chỉ giúp mình với!

Những khái niệm mình đang bị nhầm lẫn

Đọc qua bài mở đầu, mình thấy có một số chỗ nghe qua thì tưởng hiểu nhưng khi thầy hỏi lại là không trả lời được. Cụ thể là mấy chỗ dưới đây:

• Lịch sử là gì? — Sách nói lịch sử vừa là những gì đã xảy ra trong quá khứ, vừa là khoa học nghiên cứu về quá khứ đó. Mình cứ nghĩ hai cái này là một, nhưng thầy bảo phải phân biệt rõ hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử. Mình chưa hiểu lắm tại sao lại phải tách ra.
• Hiện thực lịch sử vs. nhận thức lịch sử — Đây là chỗ mình nhầm nhiều nhất. Hiểu nôm na thì hiện thực lịch sử là sự kiện thật đã xảy ra, còn nhận thức lịch sử là cách con người hiểu và ghi lại sự kiện đó. Nhưng mình không biết tại sao nhận thức lịch sử lại có thể khác nhau giữa các nhà sử học, liệu có nghĩa là lịch sử không khách quan không?
• Sử học là gì, khác Lịch sử như thế nào? — Mình đọc hai khái niệm này mà thấy gần như giống nhau, không phân biệt được ranh giới.
• Chức năng và nhiệm vụ của Sử học — Phần này mình học thuộc được nhưng không hiểu bản chất, sợ thi xong quên ngay.

Ví dụ bài tập mình đang bị vướng

Thầy ra một câu hỏi kiểu như thế này:

«Trận Bạch Đằng năm 938 là một sự kiện có thật trong lịch sử dân tộc. Tuy nhiên, các nhà sử học ở các thời kỳ khác nhau lại có những cách mô tả và đánh giá khác nhau về trận chiến này. Hãy dùng khái niệm hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử để giải thích hiện tượng trên.»

Mình biết đại khái là: trận Bạch Đằng năm 938 là hiện thực lịch sử vì nó đã xảy ra dù có ai ghi chép hay không. Còn những cách mô tả, đánh giá khác nhau của các nhà sử học là nhận thức lịch sử, phụ thuộc vào góc nhìn, tài liệu và thời đại của họ.

Nhưng mình bị hỏng ở chỗ: bài làm chỉ vậy thôi có đủ không, hay cần giải thích thêm tại sao nhận thức lịch sử lại có thể sai hoặc chưa đầy đủ so với hiện thực? Và khi viết vào bài kiểm tra thì cần khai triển theo cấu trúc nào?

Mình đã thử làm theo cách này

Mình thử đọc lại phần định nghĩa trong SGK rồi tự giải thích bằng lời của mình, nhưng vẫn cảm giác bài viết ra rất cứng, chỉ là chép lại định nghĩa chứ chưa thực sự hiểu. Mình cũng thử tìm video giải thích trên mạng nhưng hầu hết đều chỉ đọc lại sách, không có ví dụ thực tế nào giúp mình hình dung rõ hơn sự khác biệt giữa hai khái niệm kia.

Mình cũng thắc mắc thêm một điều: trong bài mở đầu Lịch sử 10, sách có đề cập đến nguyên tắc cơ bản của Sử học là khách quan, trung thực, toàn diện. Vậy nếu nhận thức lịch sử có thể sai thì nguyên tắc khách quan ở đây được hiểu theo nghĩa nào? Có phải là cố gắng khách quan chứ không phải đảm bảo khách quan hoàn toàn không?

Mình học lớp 10 mới được vài ngày, chưa quen với cách tư duy môn Sử ở cấp THPT vì hồi cấp 2 mình chỉ học theo kiểu học thuộc sự kiện là xong. Giờ lên đây thấy môn Sử yêu cầu phân tích nhiều hơn hẳn, mà bài mở đầu đã như vậy thì mình hơi lo cho các chương tiếp theo.

Mọi người có thể giúp mình giải thích rõ hơn sự khác biệt giữa hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử không? Và cách triển khai bài tập dạng này trong kiểm tra thì nên viết theo bố cục như thế nào cho đủ ý? Mình cảm ơn trước nha!