Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang trải qua những đổi mới mạnh mẽ, tuần qua chứng kiến nhiều thông tin đáng chú ý, phản ánh bức tranh đa chiều về hành trình học tập và trưởng thành của thế hệ trẻ. Từ những kỳ thi tuyển sinh đại học ngày càng đa dạng, những tranh luận về chính sách xét tuyển, cho đến những vấn đề cốt lõi về an toàn học đường, tất cả đều đặt ra yêu cầu về một cái nhìn toàn diện và những giải pháp đồng bộ.

Đa dạng hóa lối vào đại học: Cơ hội và thách thức mới

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất là việc các trường đại học hàng đầu đang đẩy mạnh các phương thức tuyển sinh riêng. Đại học Quốc gia Hà Nội, với kỳ thi đánh giá năng lực (HSA) của mình, đã mở cổng đăng ký từ rất sớm, ngay từ đầu tháng 2 cho kỳ thi năm 2026. Điều này không chỉ cho thấy sự chủ động của các cơ sở giáo dục đại học trong việc tìm kiếm những thí sinh phù hợp nhất mà còn đặt ra những yêu cầu mới cho học sinh và phụ huynh.

• Cơ hội cho thí sinh: Việc có thêm các kỳ thi độc lập như HSA giúp thí sinh giảm bớt áp lực từ kỳ thi tốt nghiệp THPT duy nhất, đồng thời có cơ hội thể hiện năng lực toàn diện hơn, đặc biệt là khả năng tư duy, giải quyết vấn đề thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức.
• Thách thức về sự chuẩn bị: Tuy nhiên, việc đăng ký sớm và chi phí cho mỗi đợt thi (lên tới 600.000 đồng) có thể tạo ra gánh nặng tài chính và áp lực chuẩn bị cho học sinh, đặc biệt là những em ở vùng sâu, vùng xa hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Các em phải lên kế hoạch học tập và ôn luyện sớm hơn, đồng thời cân nhắc lựa chọn kỳ thi phù hợp với năng lực và định hướng của bản thân.

Sự đa dạng hóa này là một xu hướng tích cực, nhưng đòi hỏi sự minh bạch, công bằng và hỗ trợ kịp thời từ các cơ quan quản lý và nhà trường để đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng.

Tranh cãi về sàn điểm học bạ: Cần một cái nhìn công bằng hơn

Cùng với sự phát triển của các kỳ thi riêng, phương thức xét tuyển học bạ cũng là một kênh quan trọng giúp nhiều học sinh thực hiện ước mơ đại học. Tuy nhiên, đề xuất áp dụng sàn 16 điểm thi tốt nghiệp THPT (trên tổng điểm 30) cho phương thức xét tuyển học bạ đã gây ra nhiều tranh cãi gay gắt từ các chuyên gia giáo dục.

• Hạn chế lựa chọn: Theo các chuyên gia, việc áp đặt một mức sàn điểm thi tốt nghiệp có thể vô tình hạn chế tổ hợp xét tuyển của thí sinh. Một học sinh có học bạ xuất sắc ở các môn tự nhiên nhưng lại không đạt 16 điểm ở tổ hợp thi tốt nghiệp khối xã hội (vì không phải là thế mạnh) có thể mất đi cơ hội vào ngành mình yêu thích.
• Giảm nguồn tuyển sinh: Đối với các trường đại học, đặc biệt là những trường ở top giữa và dưới, quy định này có thể làm giảm đáng kể nguồn tuyển sinh, ảnh hưởng đến kế hoạch đào tạo và phát triển.
• Mất đi ý nghĩa của học bạ: Xét tuyển học bạ vốn dĩ là một phương thức đánh giá quá trình học tập và rèn luyện của học sinh trong suốt ba năm THPT. Việc “cắt ngang” bằng một điều kiện điểm thi có thể làm giảm đi ý nghĩa và giá trị của điểm học bạ, vốn được coi là thước đo bền vững hơn so với kết quả của một kỳ thi duy nhất.

Để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng hơn, có thể là đưa ra các tiêu chí linh hoạt hơn hoặc trao quyền tự chủ nhiều hơn cho các trường đại học trong việc xây dựng quy chế tuyển sinh phù hợp với đặc thù ngành nghề và chất lượng đào tạo của mình.

Nền tảng của tri thức: An toàn và sự phát triển toàn diện

Bên cạnh những vấn đề về tuyển sinh, câu chuyện về an toàn học đường, đặc biệt là an toàn thực phẩm, luôn là mối quan tâm hàng đầu của xã hội. Vụ việc hơn 2.200 học sinh tiểu học tại TP.HCM phải tạm dừng ăn bán trú vì nghi ngờ nguồn thịt bẩn tuồn vào trường là một lời nhắc nhở đau lòng về trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho trẻ em.

• Ảnh hưởng nghiêm trọng: Sự cố này không chỉ gây ra lo lắng cho phụ huynh và học sinh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tâm lý và quá trình học tập của các em. Niềm tin vào môi trường học đường cũng bị lung lay.
• Trách nhiệm của hệ thống: Vụ việc đặt ra câu hỏi lớn về quy trình kiểm soát chất lượng thực phẩm, sự giám sát của nhà trường và các cơ quan chức năng. Cần có những biện pháp mạnh mẽ, minh bạch và thường xuyên hơn để đảm bảo nguồn gốc, chất lượng thực phẩm tại các bếp ăn bán trú.
• Giáo dục toàn diện: Một nền giáo dục vững mạnh không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức hay tạo ra các kỳ thi công bằng. Nó phải bắt đầu từ việc đảm bảo một môi trường học tập an toàn, lành mạnh, nơi trẻ em được nuôi dưỡng cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trong khi đó, việc tổ chức các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, như đề thi môn Toán lớp 9 của Hưng Yên, lại cho thấy một mặt khác của giáo dục: khuyến khích và phát hiện tài năng. Tuy nhiên, những nỗ lực này chỉ thực sự ý nghĩa khi được xây dựng trên một nền tảng an toàn và vững chắc cho tất cả học sinh.

Lời kết: Hướng tới một nền giáo dục nhân văn và hiệu quả

Nhìn chung, bức tranh giáo dục Việt Nam trong tuần qua là sự đan xen giữa những nỗ lực cải cách, những tranh luận cần thiết và cả những thách thức hiện hữu. Để xây dựng một nền giáo dục thực sự nhân văn và hiệu quả, chúng ta cần:

1. Hoàn thiện chính sách tuyển sinh: Đảm bảo sự công bằng, minh bạch, đa dạng nhưng không gây quá tải cho thí sinh và gia đình.
2. Nâng cao trách nhiệm quản lý: Đặc biệt trong việc kiểm soát chất lượng và an toàn tại các cơ sở giáo dục, từ bữa ăn bán trú đến cơ sở vật chất.
3. Định hướng phát triển toàn diện: Không chỉ chú trọng kiến thức mà còn quan tâm đến sức khỏe thể chất, tinh thần và kỹ năng sống của học sinh.

Chỉ khi giải quyết được những vấn đề này một cách đồng bộ, chúng ta mới có thể thực sự nuôi dưỡng một thế hệ tương lai vững vàng, tự tin bước vào đời và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.