Hè này có nên bắt đầu ôn luyện học sinh giỏi quốc gia sớm không? Kinh nghiệm thật từ người đã trải qua

Mỗi năm cứ đến tháng 7, sau khi điểm thi được công bố, mình thấy rất nhiều bạn học sinh — đặc biệt là các em vừa thi xong lớp 10 hoặc đang chuẩn bị vào năm học mới — bắt đầu hỏi nhau: "Hè này có nên bắt đầu ôn luyện học sinh giỏi quốc gia luôn không?" Câu hỏi này tưởng đơn giản nhưng thật ra rất quan trọng, vì quyết định sai thời điểm có thể khiến bạn mệt mỏi ngay từ đầu hoặc ngược lại — bỏ lỡ cơ hội tích lũy nền tảng quý giá nhất.

Mình từng đạt giải Ba kỳ thi HSG Quốc gia môn Hóa học, và dưới đây là những gì mình muốn chia sẻ lại một cách thành thật nhất — không phô trương, không giáo điều.

Tại sao hè lại là thời điểm vàng để bắt đầu ôn luyện học sinh giỏi quốc gia?

Trong năm học chính thức, quỹ thời gian của bạn bị chia nhỏ rất nhiều: học chính khóa, kiểm tra định kỳ, thi học kỳ, hoạt động ngoại khóa... Bạn hiếm khi có được những buổi học dài, liên tục và tập trung hoàn toàn vào một chuyên đề sâu. Hè thì khác — đây là khoảng thời gian hiếm hoi mà bạn có thể ngồi 3-4 tiếng liên tục để đọc một chương lý thuyết nâng cao, giải một bộ đề khó mà không bị gián đoạn.

Bên cạnh đó, nếu bạn đang chờ kết quả phúc khảo điểm thi hay đang theo dõi điểm chuẩn các trường (tham khảo dự báo điểm chuẩn đại học 2026 hoặc điểm chuẩn lớp 10 2026 từ các nguồn chính thống), thì tâm lý khá xáo trộn. Một số bạn chọn cách... xem điện thoại suốt ngày, lo lắng không làm được gì. Thay vì vậy, hãy dùng năng lượng đó vào việc học — vừa hiệu quả, vừa giúp bạn bình tĩnh hơn.

Nên bắt đầu từ đâu? Lộ trình ôn luyện học sinh giỏi quốc gia trong hè

Mình sẽ chia theo từng giai đoạn để các bạn dễ hình dung:

Giai đoạn 1 (Tuần 1–2): Tự đánh giá năng lực thật sự

Trước khi làm bất cứ điều gì, hãy ngồi lại và trả lời thành thật các câu hỏi sau:

• Bạn đã nắm vững toàn bộ chương trình cơ bản chưa, hay vẫn còn lỗ hổng?
• Bạn đã từng tham dự thi HSG cấp tỉnh/thành phố chưa, kết quả thế nào?
• Môn bạn chọn thi có phải là môn bạn thực sự yêu thích hay chỉ là môn thầy/cô gợi ý?
• Bạn có thầy/cô hoặc người hướng dẫn bài bản chưa?

Câu trả lời cho những điều này sẽ quyết định bạn nên đi theo hướng nào trong hè này.

Giai đoạn 2 (Tuần 3–5): Lấp lỗ hổng kiến thức nền

Nhiều bạn mắc lỗi là nhảy ngay vào đề thi quốc gia trong khi kiến thức cơ bản còn chưa vững. Kết quả là giải mãi không ra, nản, bỏ cuộc. Hãy dành ít nhất 2–3 tuần để hệ thống hóa lại toàn bộ lý thuyết theo dạng sơ đồ tư duy hoặc ghi chú tổng hợp. Với môn Toán thì đó là đại số, hình học tổng hợp; với Vật lý là cơ học, điện học; với Văn là lý luận văn học và thao tác nghị luận...

Giai đoạn 3 (Tuần 6–8): Tiếp cận đề thi HSG cấp tỉnh các năm

Đây là bước đầu tiên tiếp xúc với "đẳng cấp" thi cử chuyên sâu. Bạn không nên bắt đầu bằng đề quốc gia — hãy bắt đầu từ đề tỉnh để làm quen với cách ra đề, cách trình bày, và cảm nhận mức độ khó thật sự. Khi giải, hãy tự chấm, tự ghi lại những dạng bài mình sai nhiều nhất.

Giai đoạn 4 (Cuối hè): Học chuyên đề nâng cao có hướng dẫn

Nếu có điều kiện, hãy đăng ký một khóa học chuyên đề hè với thầy/cô có kinh nghiệm bồi dưỡng HSG. Giai đoạn này bạn nên tập trung vào 2–3 chuyên đề trọng tâm thay vì ôm đồm quá nhiều. Chất lượng quan trọng hơn số lượng.

Những lỗi phổ biến cần tránh khi ôn luyện học sinh giỏi quốc gia trong hè

• Học một mình hoàn toàn, không có người sửa bài: Bạn có thể hình thành thói quen sai mà không biết. Hãy tìm ít nhất một người thầy/cô hoặc nhóm bạn cùng trình độ để phản hồi bài làm.
• Đặt kỳ vọng quá cao ngay từ đầu hè: "Hè này mình sẽ giải được hết đề quốc gia" — suy nghĩ này dễ dẫn đến thất vọng. Hãy đặt mục tiêu nhỏ, cụ thể theo từng tuần.
• Quên mất việc nghỉ ngơi: Não bộ cần thời gian để xử lý và củng cố thông tin. Học dày đặc không nghỉ sẽ làm giảm hiệu quả ghi nhớ. Hãy đảm bảo ngủ đủ giấc và dành ít nhất 1 ngày/tuần thư giãn hoàn toàn.
• Bỏ qua phần trình bày: Thi HSG chấm rất kỹ về lý luận và cách diễn đạt. Một bài có kết quả đúng nhưng trình bày rời rạc vẫn có thể bị trừ điểm nặng.
• So sánh tiến độ với người khác: Mỗi người có xuất phát điểm khác nhau. Người vừa trải qua căng thẳng chờ phúc khảo điểm thi cần thêm thời gian ổn định tâm lý — điều đó hoàn toàn bình thường.

Lời khuyên cuối: Đừng học vì sợ, hãy học vì thích

Điều mình nhận ra sau khi đi qua kỳ thi HSG Quốc gia là: những bạn đạt giải cao không nhất thiết là người học nhiều nhất, mà là người học đúng nhất và yêu môn học đó thật lòng. Nếu bạn cảm thấy chọn môn thi chỉ vì áp lực từ gia đình hoặc nhà trường, hãy suy nghĩ lại ngay từ bây giờ — hè là thời điểm tốt nhất để quyết định điều đó, trước khi bước vào năm học mới.

Việc bắt đầu ôn luyện học sinh giỏi quốc gia từ hè là một lợi thế lớn, nhưng chỉ khi bạn có định hướng rõ ràng, phương pháp phù hợp và tinh thần tự nguyện. Còn nếu bạn đang quá mệt mỏi sau một năm học căng thẳng — hãy cho mình 1–2 tuần nghỉ thật sự trước khi bắt đầu. Không có lộ trình nào là hoàn hảo cho tất cả mọi người.

Mình hy vọng bài chia sẻ này hữu ích. Các anh chị khác có kinh nghiệm thi HSG, hoặc các bạn đang chuẩn bị bước vào hành trình này, hãy chia sẻ thêm ở dưới nhé — mình tin là mỗi người có một góc nhìn khác nhau rất đáng để học hỏi!