Tự học tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 — Bắt đầu từ đâu cho đúng?

Mùa hè sau khi thi vào lớp 10 xong, đa số các em sẽ có khoảng 2–3 tháng trống. Đây là khoảng thời gian cực kỳ quý nếu biết dùng đúng cách — đặc biệt với môn Tiếng Anh, vì chương trình THPT nặng hơn THCS khá nhiều về từ vựng lẫn ngữ pháp. Mình từng dạy kèm mấy em học sinh chuẩn bị vào lớp 10 và nhận ra một điều: các em không thiếu thời gian, thiếu là thiếu lộ trình rõ ràng để tự học tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 mà không bị lạc.

Trước tiên — Đánh giá thật thật mình đang ở đâu

Đừng vội lao vào mua sách hay đăng ký app ngay. Việc đầu tiên là ngồi làm một đề kiểm tra Tiếng Anh lớp 9 (đề thi thử hoặc đề chính thức của các năm trước, tìm trên mạng rất nhiều). Làm xong tự chấm, xem mình yếu phần nào nhất: ngữ pháp, từ vựng, đọc hiểu hay kỹ năng viết?

Phần lớn học sinh yếu đều rơi vào hai điểm: vốn từ quá mỏng và nền ngữ pháp lung lay — đặc biệt là thì động từ và câu điều kiện. Xác định được điểm yếu rồi thì lộ trình mới có ý nghĩa, không thì học kiểu gì cũng sẽ bị rỗng ở một chỗ nào đó.

Lộ trình tự học tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 — Chia theo giai đoạn

Tháng đầu: Củng cố nền tảng ngữ pháp

Dành 4–5 tuần đầu để hệ thống lại toàn bộ ngữ pháp cơ bản. Không cần học hết mọi thứ, tập trung vào các điểm hay ra nhất ở THPT:

• Các thì động từ (hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, tương lai)
• Câu điều kiện loại 1, 2, 3
• Câu bị động
• Mệnh đề quan hệ (who, which, that, whom)
• Reported speech (câu tường thuật)

Học xong mỗi điểm ngữ pháp thì làm bài tập ngay, đừng để sang hôm sau. Sách Grammar in Use phiên bản Elementary hoặc Intermediate đều ổn, hoặc dùng các trang web luyện ngữ pháp miễn phí cũng được nếu không muốn mua sách.

Tháng hai: Xây vốn từ vựng có hệ thống

Học từ theo chủ đề thay vì học từng từ rời rạc — vì đề thi THPT thường xoay quanh các chủ đề cố định như môi trường, giáo dục, công nghệ, sức khỏe, gia đình. Mỗi ngày học khoảng 10–15 từ mới, ghi chép vào sổ tay nhỏ hoặc dùng Anki để ôn lại theo chu kỳ. Sau khi học từ, cố viết 2–3 câu dùng từ đó trong ngữ cảnh thực — cách này giúp nhớ lâu hơn nhiều so với chỉ học thuộc định nghĩa.

Tháng ba: Luyện kỹ năng thực chiến

Giai đoạn cuối hè thì chuyển sang luyện đề và kỹ năng. Làm đề thử THPT (dù chưa thi nhưng làm quen cấu trúc rất có ích), luyện nghe qua podcast học tiếng Anh dành cho học sinh như VOA Learning English, BBC Learning English — nghe mỗi ngày 15–20 phút thôi nhưng đều tay. Nếu có thể, tập viết đoạn văn ngắn khoảng 100–150 từ về các chủ đề quen thuộc.

Một vài lỗi hay gặp khi tự học

• Học quá nhiều thứ cùng lúc rồi không đến đầu đến đũa cái nào
• Chỉ học ngữ pháp lý thuyết mà không luyện bài tập ứng dụng
• Bỏ qua phần nghe vì nghĩ không quan trọng — thực ra điểm nghe ở THPT khá dễ nếu luyện đều
• Đặt mục tiêu quá cao rồi nản sau 2 tuần

Mình thấy học sinh nào chịu khó đặt lịch học cố định, dù chỉ 45–60 phút mỗi ngày, sau 3 tháng hè sự tiến bộ rõ rệt hơn hẳn so với những em học ào ào 3–4 tiếng một ngày rồi bỏ. Tự học tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 không cần phải hoàn hảo — chỉ cần đều và đúng hướng là đủ để bắt đầu năm lớp 10 tự tin hơn nhiều.

Mọi người có lộ trình nào khác hoặc tài liệu hay thì chia sẻ thêm nhé, mình cũng đang tổng hợp để gửi cho mấy em học kèm.