Phân tử khối nguyên tử khối lớp 8 — mình bị lùng bùng ngay từ đầu, ai giải thích giúp với?

Mình vừa kết thúc năm lớp 7 xong, hè này định tranh thủ học trước một chút chương trình lớp 8 vì nghe nói Hóa học là môn hoàn toàn mới, bắt đầu từ đầu luôn. Mình tải sách về đọc thử thì vấp ngay ở phần phân tử khối nguyên tử khối lớp 8 — hai khái niệm này trông có vẻ đơn giản nhưng đọc đi đọc lại mình vẫn không hình dung được rõ ràng, đặc biệt là hay bị nhầm lẫn giữa hai cái.

Mình đã thử đọc phần giải thích trong sách giáo khoa, rồi xem thêm vài video trên mạng, nhưng mỗi nơi giải thích một kiểu, có chỗ dùng đơn vị "đvC" có chỗ lại ghi "u", mình không biết hai cái đó có giống nhau không nữa. Thế nên mình muốn hỏi mọi người ở đây xem có ai giải thích được theo kiểu dễ hiểu nhất không, kiểu như giải thích cho người chưa biết gì về Hóa ấy.

Mình hiểu được đến đâu rồi

Qua mấy lần đọc, mình rút ra được mấy ý như này — nhưng không chắc đúng hay sai:

• Nguyên tử khối là khối lượng của một nguyên tử, tính bằng đơn vị đvC (hay còn gọi là u). Ví dụ nguyên tử Hidro (H) có nguyên tử khối là 1, Carbon (C) là 12, Oxi (O) là 16.
• Phân tử khối là tổng nguyên tử khối của tất cả các nguyên tử trong một phân tử. Tức là mình cộng nguyên tử khối của từng nguyên tử lại.
• Đơn vị của cả hai đều là đvC.

Ví dụ mình thử tính phân tử khối của nước (H₂O): có 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử O, vậy phân tử khối = 2×1 + 1×16 = 18 đvC. Cái này mình tính được, nhưng mình không chắc mình hiểu nó có nghĩa gì trong thực tế.

Chỗ mình đang thực sự bị lùng bùng

Cái mình không hiểu là tại sao lại dùng đơn vị đvC mà không phải gram hay kilogram như mình vẫn hay dùng? Sách có giải thích rằng nguyên tử quá nhỏ nên không thể cân bằng đơn vị thông thường, nhưng mình vẫn không hình dung được con số 16 đvC của Oxi có "to" hay "nhỏ" như thế nào so với thực tế.

Mình cũng bị rối ở chỗ: khi bài tập yêu cầu tính phân tử khối nguyên tử khối lớp 8 của các hợp chất phức tạp hơn như axit sunfuric (H₂SO₄) hay canxi cacbonat (CaCO₃), mình không chắc mình đã tra bảng nguyên tử khối đúng cách chưa. Cụ thể:

• H₂SO₄: mình tính 2×1 + 32 + 4×16 = 2 + 32 + 64 = 98 đvC — không biết đúng không?
• CaCO₃: mình tính 40 + 12 + 3×16 = 40 + 12 + 48 = 100 đvC — cái này mình cũng tự tính nhưng không có ai kiểm tra giúp.

Quan trọng hơn là mình hay bị lẫn lộn: khi đề bài hỏi "phân tử khối của Oxi" thì là hỏi nguyên tử O (bằng 16) hay hỏi phân tử O₂ (bằng 32)? Mình đọc một số bài giải thì thấy người ta hay lấy O₂ = 32 vì trong tự nhiên Oxi tồn tại dạng phân tử O₂, nhưng mình vẫn chưa chắc khi nào thì dùng cái nào.

Ví dụ bài tập mình đang làm thử

Bài: Tính phân tử khối của các chất sau: khí Clo (Cl₂), amoniac (NH₃), glucozơ (C₆H₁₂O₆).

Mình đã thử:

• Cl₂: 2 × 35,5 = 71 đvC
• NH₃: 14 + 3×1 = 17 đvC
• C₆H₁₂O₆: 6×12 + 12×1 + 6×16 = 72 + 12 + 96 = 180 đvC

Mình tính ra được mấy kết quả đó nhưng cũng không chắc lắm vì nguyên tử khối của Clo là 35,5 — mình thấy lạ vì sao lại có số lẻ? Nguyên tử khối không phải lúc nào cũng là số nguyên à?

Mình đang học trước để đỡ bỡ ngỡ khi vào năm học, chứ thực ra vẫn chưa có thầy cô dạy nên không có ai hỏi trực tiếp. Mọi người ở đây ai đã học qua phần này rồi hoặc đang ôn lại có thể giúp mình làm rõ mấy điểm sau không:

• Tại sao lại có đơn vị đvC thay vì gram, và 1 đvC tương đương bao nhiêu trong thực tế?
• Nguyên tử khối có thể là số thập phân không, và khi tính toán thì có được làm tròn không?
• Khi đề hỏi "phân tử khối của Oxi" thì lấy 16 hay 32?
• Cách tra bảng nguyên tử khối nhanh — nên nhớ hết hay chỉ cần nhớ mấy nguyên tố hay gặp?

Nếu ai có cách giải thích bằng ví dụ thực tế dễ hình dung thì càng tốt, mình học kiểu đó dễ vào đầu hơn là đọc định nghĩa khô khan. Cảm ơn mọi người nhiều!