Ôn tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10: Nên củng cố lại lớp 9 hay học trước chương trình mới?

Hè này mình nghĩ nhiều bạn vừa thi xong, điểm đã có, trường đã có rồi thì đang lăn tăn đúng một câu hỏi: ôn tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 thì nên làm gì cho đúng? Ôn lại ngữ pháp lớp 9 cho chắc, hay lao vào học trước chương trình lớp 10 luôn? Mình đã từng ở đúng vị trí đó, và giờ nhìn lại thấy mình đã chọn sai ở một số điểm — nên muốn kể lại để các bạn tránh.

Tại sao không nên vội học trước chương trình lớp 10?

Mình biết cảm giác muốn 'đi trước một bước' rất hấp dẫn, nhất là khi mấy bạn xung quanh đều đăng ký lớp học hè, ôn đề cương mới. Nhưng thực tế là chương trình tiếng Anh lớp 10 — dù theo sách nào, Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo hay Global Success — đều xây trực tiếp trên nền tảng ngữ pháp lớp 9. Mệnh đề quan hệ, câu bị động, câu điều kiện, reported speech... tất cả những cái đó sẽ xuất hiện lại ở lớp 10 nhưng ở dạng nâng cao hơn, kết hợp với nhau hơn.

Nếu phần nền chưa vững mà đã nhồi thêm kiến thức mới vào, thì học xong cũng không hiểu tại sao mình dùng cấu trúc đó. Mình từng học trước unit 1-2 của sách lớp 10, nhưng vào năm học thật thì thầy giải thích một cái gì đó liên quan đến mệnh đề quan hệ, mình ngồi ú ớ vì hồi lớp 9 học qua loa, không nhớ gì cả. Học trước mà vẫn thua — vì nền không có.

Vậy nên ôn tiếng Anh hè theo trình tự nào?

Sau khi hỏi vài anh chị và tự rút kinh nghiệm, mình thấy kỳ hè sau lớp 9 nên chia làm hai giai đoạn, mỗi giai đoạn khoảng 3-4 tuần:

Giai đoạn 1 — Vá lỗ hổng ngữ pháp lớp 9

Đây là việc quan trọng nhất. Không cần ôn hết toàn bộ chương trình, chỉ cần tập trung vào những điểm ngữ pháp cốt lõi mà lớp 10 sẽ dùng lại:

• Câu điều kiện loại 1, 2, 3 — cả ba loại, hiểu rõ ngữ cảnh dùng chứ không chỉ học thuộc công thức
• Câu bị động — đặc biệt bị động với các thì hoàn thành và bị động của câu hỏi
• Mệnh đề quan hệ (who, which, that, whom, whose) — kể cả mệnh đề rút gọn
• Reported speech — tường thuật câu hỏi và câu mệnh lệnh hay bị nhầm nhất
• Wish + V-ed / would + V — nhiều bạn học mà không hiểu sâu

Mỗi chủ điểm ngữ pháp không cần học cả tuần. Dành 2-3 ngày hiểu lý thuyết, làm bài tập, rồi chuyển tiếp. Sách bài tập tiếng Anh lớp 9 cũ vẫn là nguồn luyện tập tốt — đừng vứt đi vội.

Giai đoạn 2 — Làm quen nhẹ với lớp 10, tập trung vào kỹ năng

Sau khi ngữ pháp cũ đã ổn, lúc này mới nên nhìn vào lớp 10. Nhưng thay vì học ngữ pháp mới ngay, hãy dùng thời gian này để xây dựng thói quen học tiếng Anh — thứ mà lên lớp 10 sẽ cần rất nhiều.

Cụ thể là luyện đọc hiểu tiếng Anh mỗi ngày (đọc bài ngắn trên internet, không cần sách giáo khoa), nghe podcast hoặc YouTube tiếng Anh dễ khoảng 10-15 phút mỗi ngày, và quan trọng là học từ vựng theo chủ đề vì sách lớp 10 theo từng chủ đề rất rõ ràng như cuộc sống đô thị, môi trường, công nghệ... Học từ theo chủ đề giờ này sẽ giúp ích trực tiếp khi vào học kỳ 1.

Một số lỗi hay gặp khi tự ôn hè

Mình thấy nhiều bạn ôn hè xong vẫn vào lớp 10 lúng túng vì mắc mấy điểm sau:

• Học ngữ pháp thuần lý thuyết, không luyện qua bài đọc hay bài nghe thực tế — nên đến khi làm bài thi không nhận ra cấu trúc đang được dùng trong ngữ cảnh
• Học từ vựng theo kiểu học thuộc lòng danh sách, không học theo câu ví dụ — nên quên rất nhanh
• Bỏ qua phát âm và nghe, chỉ tập trung vào ngữ pháp — lên lớp 10 phần listening thi học kỳ sẽ rất khó nếu không có nền
• Học quá nhiều trong 2 tuần đầu rồi bỏ giữa hè — đều đặn 45 phút mỗi ngày còn hơn học dồn 3 tiếng rồi nghỉ

Ôn tiếng Anh hè trước khi vào lớp 10 không cần phải ghê gớm hay đăng ký cả chục lớp học thêm. Điều mình muốn nhấn mạnh là chắc phần cũ trước, rồi mới mở rộng sang phần mới. Một kỳ hè làm được điều đó thôi là đã có lợi thế rõ ràng so với đa số vào lớp 10 với ngữ pháp lớp 9 còn lơ mơ.

Các bạn đang có kế hoạch học hè thế nào? Hay ai đã từng ôn theo cách khác mà thấy hiệu quả thì kể thêm đi, mình đọc hết!