Mẹo lấy lại phong độ học tập sau hè — Chuẩn bị năm học mới 2026-2027 đúng cách

Sau 3 tháng hè, não mình đã 'rỉ sét' như thế nào?

Mình vừa trải qua kỳ hè thứ ba đứng lớp và cũng là phụ huynh của hai đứa con đang học cấp 1 và cấp 2. Mỗi năm cứ đến cuối tháng 8 là mình lại thấy một hiện tượng quen thuộc: bọn trẻ ngủ muộn dậy muộn, ăn xong là lao vào điện thoại hoặc tivi, hỏi chữ thì ú ớ như người mới học. Không phải vì chúng lười — mà vì nhịp sinh học và thói quen tư duy đã bị phá vỡ hoàn toàn sau một kỳ nghỉ dài.

Mình đã thử nhiều cách qua nhiều năm, cả với học sinh của mình lẫn với con ở nhà. Bài này mình chia sẻ lại những gì thực sự có tác dụng — không phải lý thuyết giáo dục cao siêu, mà là những thứ mình đã làm và thấy chuyển biến rõ khi chuẩn bị năm học mới 2026-2027.

Bước đầu tiên: Kéo lại đồng hồ sinh học trước, học sau

Nhiều phụ huynh hay giáo viên mắc lỗi này: thấy còn 2-3 tuần nữa mới tựu trường (khoảng 29/8 — lịch tham khảo), liền lập ngay một thời khóa biểu dày đặc, ép con ngồi vào bàn học từ sáng. Kết quả là con ngồi nhưng không vào, mắt nhìn sách mà đầu đang ở sân bóng. Hiệu suất gần như bằng không, mà còn sinh ra tâm lý chán ghét việc học trước cả khi năm học bắt đầu.

Thứ mình làm là điều chỉnh giờ ngủ dậy trước ít nhất 10-14 ngày. Cụ thể:

• Tuần đầu: dịch giờ thức dậy sớm hơn 30-45 phút so với thói quen hè.
• Tuần hai: tiếp tục dịch thêm để về gần với giờ học thật — thường là 6h-6h30 sáng.
• Song song đó, cắt màn hình (điện thoại, tivi) trước 21h, thay bằng đọc sách nhẹ hoặc nói chuyện gia đình.

Đừng kỳ vọng con ngoan ngoãn chấp nhận ngay. Giai đoạn đầu sẽ có cằn nhằn, có mè nheo — đó là bình thường. Cứ kiên trì nhất quán, khoảng 5-7 ngày là cơ thể bắt đầu quen.

Khởi động lại tư duy — Không cần ôn tập, chỉ cần 'làm nóng'

Sau đồng hồ sinh học là đến não bộ. Mình không khuyên ôn lại toàn bộ chương trình năm cũ — vừa mất thời gian vừa dễ nản. Thay vào đó, hãy nghĩ theo kiểu làm nóng trước trận đấu: nhẹ, vừa đủ, đúng chỗ.

Với học sinh cấp 1-2, mình hay dùng mấy cách sau:

• Đọc to mỗi sáng 10-15 phút — bất kỳ thứ gì: truyện, bài báo thiếu nhi, thậm chí tờ quảng cáo. Mục đích là kích hoạt lại vùng ngôn ngữ.
• Giải vài bài toán nhẩm miệng khi đi chợ hoặc nấu ăn cùng bố mẹ — không cần vở, không cần bút.
• Kể lại một thứ gì đó trong ngày — con hôm nay làm gì, thấy gì thú vị. Tập nói mạch lạc là tiền đề tốt cho viết văn và trình bày bài.

Với học sinh cấp 3 hoặc đang chuẩn bị năm học quan trọng, việc làm nóng cần có trọng tâm hơn. Xem lại mục lục sách giáo khoa của năm tới, đọc lướt phần mở đầu mỗi chương — chỉ để não biết mình sắp học gì, không cần hiểu sâu ngay. Tâm lý học gọi đây là priming, và nó giúp tiếp thu nhanh hơn rõ rệt khi vào học thật.

Lập thời gian biểu — Nhưng đừng lập kiểu 'mỗi phút đều có chủ'

Mình từng thấy những thời khóa biểu được thiết kế chi tiết đến từng 15 phút. Nhìn rất đẹp, rất chắc, nhưng chỉ cần một ngày bị lệch là toàn bộ sụp đổ, và con (hoặc bản thân) sẽ cảm giác thất bại ngay từ đầu.

Khi chuẩn bị năm học mới 2026-2027, mình ưu tiên xây thời gian biểu theo khung cố định + khoảng đệm linh hoạt. Tức là xác định 3-4 mốc cứng trong ngày — giờ thức, giờ ăn, giờ học chính, giờ ngủ — rồi để phần còn lại linh hoạt. Điều này giúp trẻ vẫn có cảm giác chủ động, không bị bóp nghẹt, mà nhịp sinh hoạt vẫn được giữ đều.

Một điểm nữa mà mình thấy nhiều gia đình bỏ qua: thời gian chuyển tiếp. Đừng để con vừa tắt màn hình là phải ngồi vào bàn học luôn. Cho 10-15 phút đi lại, uống nước, vận động nhẹ — não cần thời gian chuyển chế độ, không phải máy móc bật tắt tức thì.

Vài lỗi phổ biến nên tránh

• So sánh tốc độ lấy lại phong độ của con với bạn cùng lớp — mỗi đứa trẻ có nhịp thích nghi khác nhau.
• Mua quá nhiều sách tham khảo trước khi biết chương trình năm nay cụ thể như thế nào — hỏi giáo viên chủ nhiệm trước.
• Hứa thưởng lớn nếu con học tốt ngay từ tuần đầu — tạo áp lực ngược, con sẽ sợ thay vì hứng khởi.
• Bỏ qua phần chuẩn bị tâm lý — đặc biệt với các bé lần đầu vào lớp 1 hoặc chuyển cấp, cần nói chuyện thật nhiều về những gì sắp xảy ra, không để bé bị bất ngờ.

Tựu trường năm nay dự kiến quanh ngày 29/8 (lịch tham khảo, có thể thay đổi theo từng trường/địa phương), tức là từ giờ đến lúc đó còn khoảng vài tuần — đủ để làm tất cả những thứ trên nếu bắt đầu ngay bây giờ. Mình chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế, không phải mọi thứ đều áp dụng được cho tất cả mọi nhà, nhưng cái khung chung thì mình thấy khá ổn với nhiều trường hợp.

Mọi người có cách nào khác để lấy lại nề nếp học tập cho con sau hè thì chia sẻ thêm nhé — mình muốn học thêm từ kinh nghiệm của các bạn.