Kinh nghiệm chuẩn bị tâm lý cho con vào lớp 1: Mẹ đã làm gì để bé hào hứng ngày tựu trường?

Hè năm ngoái, khi biết con sắp vào lớp 1, mình lo đến mất ngủ. Không phải lo chuyện sách vở hay đồng phục — mấy thứ đó mua được hết — mà lo con sẽ khóc, sẽ không chịu vào lớp, sẽ ghét trường ngay từ ngày đầu. Mình đã hỏi rất nhiều mẹ trong xóm, trong nhóm chat phụ huynh, và tự mày mò thêm. Cuối cùng bé nhà mình tựu trường ngoan ngoãn, thậm chí buổi tối hôm trước còn tự lấy cặp ra kiểm tra xem đủ đồ chưa. Dưới đây là những gì mình đã làm, chia sẻ lại cho các mẹ đang cùng lo như mình.

Tại sao việc chuẩn bị tâm lý cho con vào lớp 1 lại quan trọng hơn chuẩn bị sách vở?

Nhiều phụ huynh dồn hết thời gian cho chuyện mua SGK, chọn bộ đồ dùng học tập, rồi cho con học trước chương trình lớp 1 từ mấy tháng hè. Mình hiểu, vì mình cũng từng làm vậy. Nhưng thực ra, một đứa trẻ 6 tuổi biết đánh vần trước hay không không quyết định bé có yêu trường hay không. Điều quyết định là bé có cảm thấy an toàn, hào hứng và tự tin khi bước qua cổng trường lần đầu tiên hay không.

Con mình hồi nhỏ đi mẫu giáo cũng từng có giai đoạn khóc suốt một tháng mỗi khi đến cửa lớp. Mình không muốn điều đó lặp lại. Vì vậy, từ khoảng đầu tháng 7 — tức là gần 2 tháng trước ngày tựu trường dự kiến khoảng 29/8 — mình bắt đầu chủ động chuẩn bị tâm lý cho con, từng bước nhỏ.

Những việc mình đã làm cụ thể

1. Kể chuyện về trường lớp 1 theo kiểu... bình thường hóa

Mình không vẽ ra viễn cảnh quá màu hồng kiểu "trường đẹp lắm, cô hiền lắm" vì trẻ con nhạy cảm lắm, nếu thực tế khác đi một chút là bé sẽ thất vọng ngay. Thay vào đó, mình hay kể những chuyện nhỏ nhặt, thực tế: "Ở lớp 1 con sẽ có ngăn bàn riêng để để đồ", "Con sẽ được tự cầm cặp vào lớp như anh chị lớn", "Giờ ra chơi con có thể chạy ra sân"... Những chi tiết nhỏ như vậy khiến bé tò mò và hình dung được, thay vì sợ cái chưa biết.

2. Cho con "làm quen" với trường từ trước

Trường tiểu học của con cách nhà mình khoảng 10 phút đi bộ. Mình đã chủ động dắt con đi ngang qua trường vài lần trong hè, thậm chí một lần tranh thủ hôm trường mở cửa cho phụ huynh đến nhận lớp, mình dẫn con vào xem sân trường, nhìn vào dãy phòng học. Bé hỏi đủ thứ — "Lớp con ở đâu hả mẹ?", "Cái bảng đen to vậy hả?" — và mình trả lời thoải mái. Chuyến đi đó giúp ích rất nhiều, vì ngày đầu tựu trường bé không còn thấy mọi thứ lạ lẫm hoàn toàn nữa.

3. Lập thời gian biểu dần dần, không ép ngay

Một sai lầm nhiều mẹ hay mắc là đợi đến tuần cuối hè mới chuyển giờ ngủ của con. Mình làm sớm hơn, từ khoảng giữa tháng 7, mỗi tuần kéo giờ đi ngủ sớm lên khoảng 15-20 phút so với tuần trước. Đến cuối tháng 8, con đã quen ngủ trước 9 giờ tối và dậy khoảng 6 giờ sáng mà không cần mình lay mãi.

Việc lấy lại nề nếp sinh hoạt sau hè thực ra là một phần không tách rời của việc chuẩn bị tâm lý. Bé ngủ đủ giấc, không bị giật mình dậy sớm trong trạng thái mơ màng thì tâm trạng buổi sáng đến trường sẽ tốt hơn rất nhiều.

4. Để con tự chọn một số thứ

Cái này mình học được từ một mẹ khác trong nhóm — cho con có cảm giác "làm chủ" việc chuẩn bị vào lớp 1. Mình đưa con đi mua đồ dùng học tập, cho bé tự chọn màu hộp bút, tự chọn cái bình nước bé thích. Hôm mua cặp, mình đưa ra 3 cái đã chọn sẵn (theo tiêu chí nhẹ, vừa tầm lưng) rồi để bé quyết định lấy cái nào. Bé hào hứng với cái cặp đó đến mức tối nào cũng muốn xách thử một lúc trước khi đi ngủ.

5. Trả lời thật khi bé hỏi những câu khó

Con mình có hỏi: "Nếu con không thích thì con có phải đi không mẹ?" Mình không trả lời kiểu "Ừ thích hay không cũng phải đi", cũng không trả lời "Thích chứ, vui lắm". Mình nói thật: "Lúc đầu có thể con chưa quen, cảm thấy hơi lạ, nhưng mẹ sẽ đón con mỗi ngày, và dần dần con sẽ có bạn, sẽ thấy vui hơn." Trẻ con cảm nhận được khi người lớn nói thật với chúng, và điều đó khiến bé tin tưởng hơn.

Những điều mình thấy không nên làm

• Dọa con bằng câu kiểu "Vào lớp 1 là hết chơi, phải học nghiêm túc" — câu này vô tình khiến bé sợ và ghét trường trước khi kịp trải nghiệm.
• So sánh con với anh chị hoặc bạn cùng lứa: "Anh hồi đó đi học không khóc tí nào" — áp lực không cần thiết và không giúp ích gì.
• Cho con học trước quá nhiều đến mức bé cảm thấy "học rồi" và chán ngán khi vào lớp thật.
• Thể hiện sự lo lắng thái quá của bố mẹ trước mặt con — bé sẽ "đọc" được cảm xúc đó và nghĩ trường học là thứ đáng sợ.

Gần đến ngày tựu trường năm nay (dự kiến khoảng 29/8 theo lịch tham khảo), mình thấy nhiều mẹ trong nhóm đang lo lắng về bộ sách giáo khoa mới, về đồng phục, về đủ thứ. Những việc đó cần chuẩn bị, nhưng đừng để chúng chiếm hết sự chú ý mà quên mất rằng đứa trẻ 6 tuổi cần được chuẩn bị tâm lý cho con vào lớp 1 nhiều hơn cần một bộ SGK đầy đủ.

Con mình năm ngoái tựu trường, buổi sáng hôm đó bé tự mặc đồng phục, tự xách cặp ra cửa rồi hỏi "Sao mẹ chưa đi vậy?". Khoảnh khắc đó với mình còn xúc động hơn cả ngày bé biết đọc chữ đầu tiên.

Các mẹ có kinh nghiệm gì khác thì chia sẻ thêm nhé, mình đọc hết. Năm nay nhà mình cũng sắp có đứa thứ hai vào lớp 1, nên đang muốn học thêm từ mọi người.