Hè này học trước Tin học 10 từ đâu? Lộ trình tự học cho người mới bắt đầu

Vừa xong kỳ thi vào 10 là mình bắt đầu ngồi lướt xem nên làm gì trong hè. Mấy môn như Toán, Văn thì đã có sách ôn từ trước rồi, nhưng Tin học thì... thực ra hồi cấp 2 học kiểu gì mình cũng không nhớ nhiều. Chương trình Tin học lớp 10 mới (theo CTGDPT 2018) khá khác so với hồi trước, chia thành các định hướng khác nhau nên đứa nào chưa biết bắt đầu từ đâu là chuyện bình thường.

Mình đã dành một phần hè năm ngoái để học hè tin học lớp 10 trước khi vào năm học, và thật ra điều đó giúp mình khá nhiều trong học kỳ 1. Chia sẻ lại đây để các bạn vừa thi xong có thể tham khảo, ai muốn tranh thủ hè thì làm theo, ai thấy chưa cần thì cũng không sao.

Chương trình Tin học 10 mới gồm những gì?

Theo chương trình hiện hành, Tin học 10 được chia theo hai định hướng: Tin học ứng dụng (ICT) và Khoa học máy tính (CS). Tùy trường sẽ chọn một trong hai hoặc kết hợp, nên bước đầu tiên là hỏi thẳng trường mình sẽ học định hướng nào — việc này cực kỳ quan trọng vì học sai hướng thì hơi lãng phí thời gian.

Tuy nhiên, dù học định hướng nào thì phần nền tảng chung vẫn có trong chương trình, gồm:

• Thông tin và xử lý thông tin — khái niệm cơ bản về dữ liệu, bit, byte
• Đạo đức và pháp luật trong môi trường số
• Ứng dụng tin học: xử lý văn bản, bảng tính (Excel cơ bản)
• Mạng máy tính và Internet cơ bản
• Với định hướng CS: thêm phần lập trình (Python hoặc ngôn ngữ khác tùy trường)

Phần lý thuyết nền tảng thực ra khá nhẹ, học không mệt. Cái khó hơn là phần thực hành và lập trình nếu bạn chọn định hướng CS — đó là chỗ nhiều bạn bị hụt hẫng nhất khi vào học.

Lộ trình học hè Tin học lớp 10 cho người chưa biết gì

Khi mình tự học hè tin học lớp 10, mình chia ra làm 3 giai đoạn nhỏ trong khoảng 6-8 tuần, không cần học mỗi ngày mấy tiếng, chỉ cần đều tay là được.

Giai đoạn 1 — Làm quen với máy tính đúng nghĩa (1-2 tuần)

Nhiều bạn nghĩ mình dùng điện thoại giỏi là hiểu máy tính rồi, nhưng thật ra không phải vậy. Giai đoạn này tập trung vào:

• Hiểu hệ điều hành Windows: quản lý file, thư mục, ổ đĩa
• Gõ bàn phím đúng tư thế — nếu chưa quen thì luyện trên TypingClub hoặc 10FastFingers
• Cài đặt phần mềm cơ bản, biết Task Manager, Settings cơ bản
• Đọc sơ qua khái niệm: CPU, RAM, ROM, HDD/SSD — chỉ cần hiểu chứ chưa cần thuộc

Giai đoạn 2 — Thực hành Office cơ bản (2-3 tuần)

Đây là phần gần như chắc chắn có trong cả hai định hướng. Microsoft Word và Excel là hai thứ cần học thực hành nhiều nhất — đừng chỉ đọc lý thuyết mà phải mở lên làm thật.

Với Word: học cách định dạng văn bản, căn lề, chèn bảng, đánh số trang. Với Excel: học công thức cơ bản (SUM, AVERAGE, IF, COUNT), lọc dữ liệu, vẽ biểu đồ đơn giản. Nghe thì nhiều nhưng nếu bỏ ra 30-45 phút mỗi ngày, 2 tuần là ổn áp.

Tài nguyên miễn phí: kênh YouTube của GCFGlobal có tiếng Việt, hoặc tìm trên Gitiho — có khóa Office cơ bản học phí rất thấp, thỉnh thoảng còn free.

Giai đoạn 3 — Lập trình Python nếu học định hướng CS (2-3 tuần)

Đây là phần mình thấy đáng đầu tư nhất nếu trường bạn có định hướng Khoa học máy tính. Python hiện là ngôn ngữ nhiều trường dùng để dạy Tin 10, và nó thực sự không khó với người mới bắt đầu.

• Học cú pháp cơ bản: biến, kiểu dữ liệu, print, input
• Câu lệnh điều kiện if/else
• Vòng lặp for, while
• Hàm đơn giản

Trang CS50P của Harvard (miễn phí trên edX) rất tốt nhưng bằng tiếng Anh. Nếu muốn tiếng Việt thì kênh Kteam trên YouTube có series Python từ đầu, hoặc website howkteam.vn. Chỉ cần học đến vòng lặp là đã vào năm học tự tin hơn hẳn rồi.

Những lỗi hay gặp khi tự học Tin học trong hè

Mình từng mắc mấy cái này và thấy bạn bè cũng hay gặp:

• Học lý thuyết nhiều, không thực hành: Tin học mà không mở máy thì học xong cũng quên hết. Mỗi khái niệm học xong phải làm thử ngay.
• Học quá nhiều thứ cùng lúc: Vừa học Excel vừa học Python vừa đọc lý thuyết mạng — loạn. Tập trung từng giai đoạn.
• Dùng tài liệu lớp 10 cũ (trước 2022): Chương trình đã đổi, sách cũ nội dung khác nhiều, cẩn thận nhầm.
• Không biết trường mình học định hướng nào: Cái này hỏi sớm đi, vào group phụ huynh hoặc liên hệ văn phòng trường là biết ngay.

Thời gian hè không cần học như ôn thi, chỉ cần đặt mục tiêu nhỏ mỗi tuần là đủ. Vào năm học mà nắm chắc Excel và biết sơ Python thì giờ thực hành trên lớp sẽ rất thoải mái, còn thời gian giúp bạn bên cạnh nữa.

Bạn nào đã biết trường mình học định hướng nào rồi thì comment xuống dưới đi, mình và mọi người có thể gợi ý tài liệu cụ thể hơn cho từng trường hợp.