Đề thi giữa kỳ 1 lớp 10 môn Hóa thường hỏi những dạng bài nào về biến thiên enthalpy? Mình đang hoang mang quá!

Chào mọi người trên diễn đàn! Mình là phụ huynh có con đang học lớp 10 ban Khoa học tự nhiên, gần đến đợt kiểm tra giữa học kỳ 1 rồi mà thấy con loay hoay mãi với phần biến thiên enthalpy trong môn Hóa, không biết phải ôn theo hướng nào cho đúng trọng tâm. Mình vào đây hỏi thêm kinh nghiệm từ các anh chị, thầy cô và các bạn học sinh đã từng trải qua kỳ thi này nhé!

Bối cảnh mình đang gặp phải

Con mình học chương trình GDPT 2018, dùng sách giáo khoa Hóa học 10 mới. Phần đầu chương trình lớp 10 năm nay có khá nhiều nội dung lý thuyết mới so với chương trình cũ, đặc biệt là chủ đề Năng lượng hóa học với khái niệm biến thiên enthalpy của phản ứng (ΔH). Đây là phần kiến thức hoàn toàn mới, ngày xưa học chương trình cũ mình không gặp ở lớp 10, nên cũng không có kinh nghiệm để hướng dẫn con.

Nhìn vào đề cương ôn tập giữa kỳ mà nhà trường phát, mình thấy phần này chiếm tỷ trọng không nhỏ trong đề thi giữa kỳ 1 lớp 10 môn Hóa. Con mình nói phần lý thuyết thì hiểu sơ sơ, nhưng gặp bài tập là loạn ngay, không biết áp dụng công thức lúc nào, cách nào.

Những dạng bài về biến thiên enthalpy thường xuất hiện trong đề thi giữa kỳ 1 lớp 10 môn Hóa

Mình đã tự tìm hiểu và tham khảo một số tài liệu, thấy phần biến thiên enthalpy trong đề thi giữa kỳ thường xoay quanh các dạng sau đây. Mọi người xem thử có đúng không hoặc bổ sung thêm giúp mình với nhé:

• Dạng 1 – Nhận diện phản ứng tỏa nhiệt / thu nhiệt: Cho phương trình phản ứng kèm giá trị ΔH, yêu cầu học sinh xác định phản ứng đó là tỏa nhiệt hay thu nhiệt, và giải thích dựa vào dấu của ΔH. Đây thường là câu hỏi trắc nghiệm hoặc câu hỏi ngắn.
• Dạng 2 – Tính biến thiên enthalpy theo năng lượng liên kết: Cho bảng năng lượng liên kết (kJ/mol) của các liên kết trong phân tử chất phản ứng và sản phẩm, yêu cầu tính ΔH của phản ứng theo công thức ΔH = ΣE(liên kết bị phá vỡ) – ΣE(liên kết được hình thành). Dạng này đòi hỏi học sinh phải đọc đúng cấu trúc phân tử, đếm đúng số lượng từng loại liên kết.
• Dạng 3 – Tính ΔH theo định luật Hess: Cho một vài phương trình phản ứng đã biết ΔH, yêu cầu tổ hợp lại để tính ΔH của phản ứng cần tìm. Dạng này thường xuất hiện ở mức độ vận dụng, có thể là câu hỏi tự luận hoặc trắc nghiệm nhiều bước.
• Dạng 4 – Tính nhiệt lượng tỏa ra / thu vào trong thực tế: Ví dụ: đốt cháy m gam chất X thì tỏa ra bao nhiêu kJ, hoặc cần bao nhiêu mol chất X để cung cấp đủ nhiệt lượng. Dạng bài này kết hợp kiến thức về ΔH với bài toán mol.
• Dạng 5 – Câu hỏi lý thuyết / phân tích biểu đồ năng lượng: Nhìn vào sơ đồ giản đồ năng lượng (energy diagram), xác định chiều phản ứng, so sánh năng lượng chất đầu và sản phẩm, xác định Ea (năng lượng hoạt hóa) — phần này tùy trường có ra hay không.

Một số băn khoăn mình muốn hỏi cộng đồng

Mình có vài câu hỏi cụ thể, rất mong anh chị và các bạn học sinh, thầy cô có kinh nghiệm giải đáp giúp:

1. Trong đề thi giữa kỳ 1 lớp 10 môn Hóa theo chương trình mới, phần biến thiên enthalpy thường chiếm bao nhiêu điểm hoặc bao nhiêu câu (tham khảo)? Có trường nào đã thi rồi cho mình biết cấu trúc đề không?
2. Dạng tính theo năng lượng liên kết và dạng định luật Hess — dạng nào khó hơn và cần ôn kỹ hơn với học sinh trung bình?
3. Có bộ đề mẫu hoặc đề thi thử nào mà thầy cô hoặc các bạn thấy sát với đề thật không, để con mình luyện thêm?
4. Khi ôn tập giữa học kỳ 1 môn Hóa phần này, nên bắt đầu từ đâu — từ lý thuyết hay làm bài tập ngay? Với học sinh chưa nắm chắc công thức thì có mẹo gì không?
5. Ngoài phần enthalpy, đề giữa kỳ 1 lớp 10 thường còn kiểm tra những chủ đề nào nữa (cấu tạo nguyên tử, bảng tuần hoàn, liên kết hóa học…)?

Chia sẻ thêm về tình hình ôn tập của nhà mình

Con mình hiện đang cố gắng ôn theo đề cương nhà trường phát, nhưng vì đây là năm đầu học chương trình mới nên lượng bài tập tham khảo chưa nhiều như các lớp trên. Mình cũng có nghe nói năm nay nhiều trường sẽ ra đề theo hướng phát triển năng lực, ít học vẹt hơn, nên càng lo hơn.

À, nhân tiện mình cũng thấy nhiều bạn đang bận chuẩn bị cho Violympic vòng cấp trường nữa, không biết ở đây có bạn nào vừa ôn Hóa giữa kỳ vừa thi Violympic không, hai việc một lúc chắc căng thẳng lắm. Mình rất ngưỡng mộ các bạn học sinh chăm chỉ như vậy!

Cảm ơn mọi người đã đọc bài dài của mình. Rất mong nhận được chia sẻ, góp ý từ cộng đồng — dù chỉ một câu kinh nghiệm nhỏ cũng rất quý giá với mẹ con mình lúc này. Nếu bạn nào có đề cương hoặc bộ đề thi tham khảo liên quan thì đừng ngại chia sẻ nhé, mình cảm ơn trước!