Đề cương giữa kỳ 1 Sinh học lớp 10 – Mình ôn theo cách này và thấy hiệu quả hơn nhiều

Tuần trước mình vừa thi giữa kỳ 1 môn Sinh xong, ngồi nhìn lại thấy có khá nhiều thứ đáng chia sẻ — cả những cái mình làm đúng lẫn những chỗ mình đã bị hụt điểm oan. Bài này mình kể lại quá trình ôn theo đề cương giữa kỳ 1 Sinh học lớp 10 của trường, hy vọng mấy bạn đang chuẩn bị thi có thể rút được gì đó.

Trước khi thi – Xác định trọng tâm thay vì ôn dàn trải

Sai lầm đầu tiên của mình hồi đầu năm lớp 10 là cứ cố đọc hết sách giáo khoa từ đầu tới cuối theo kiểu học thuộc lòng. Học kỳ này mình thay đổi hẳn cách tiếp cận — mình đọc đề cương của cô giáo phát trước, khoanh vùng thật kỹ rồi mới bắt đầu ôn.

Phần giữa kỳ 1 Sinh học lớp 10 theo chương trình 2018 (sách Kết nối tri thức hoặc Chân trời sáng tạo tùy trường) thường xoay quanh các mảng lớn sau:

• Giới thiệu chung về thế giới sống – các cấp độ tổ chức sống, đặc điểm chung của sự sống
• Thành phần hóa học của tế bào – nước, các nguyên tố khoáng, carbohydrate, lipid, protein, nucleic acid
• Cấu trúc tế bào – tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực, so sánh tế bào động vật và thực vật
• Vận chuyển các chất qua màng tế bào – thụ động, chủ động, nhập bào, xuất bào

Mảng thành phần hóa học và cấu trúc tế bào chiếm phần lớn câu hỏi trong đề mình thi. Cô giáo cũng nhắc thẳng là phần protein và nucleic acid hay ra hơn vì học sinh hay nhầm cấu trúc bậc 1-2-3-4 hoặc nhầm đặc điểm của ADN và ARN.

Cách mình hệ thống kiến thức

Mình không ghi chép lại toàn bộ sách. Thay vào đó, mình vẽ sơ đồ tư duy cho từng chương — mỗi trang A4 một chương, ghi tóm tắt ý chính bằng từ khóa thôi, không viết câu dài. Phần so sánh (như so sánh tế bào nhân sơ và nhân thực, so sánh ADN và ARN) mình kẻ bảng thẳng vào vở để nhìn cho nhanh.

Một thứ mình thấy rất có ích là luyện câu hỏi vận dụng thay vì chỉ đọc lý thuyết. Ví dụ: biết cấu trúc màng tế bào rồi thì phải giải thích được tại sao phân tử lớn không qua được màng bằng con đường khuếch tán. Kiểu câu hỏi đó hay xuất hiện ở phần vận dụng và vận dụng cao của đề.

Trong phòng thi – Chỗ mình suýt mất điểm

Đề giữa kỳ trường mình gồm phần trắc nghiệm (khoảng 28 câu) và 2 câu tự luận. Phần trắc nghiệm mình làm khá nhanh nhưng có mấy câu bẫy mà mình muốn nhắc lại để mọi người tránh.

Thứ nhất là câu hỏi về đơn phân của các đại phân tử. Đề hỏi đơn phân của glycogen là gì — mình lúc đầu chọn fructose vì đọc không kỹ đề, may mà kịp kiểm tra lại. Glycogen là glucose, còn sucrose mới có fructose. Kiểu bẫy này rất phổ biến.

Thứ hai là câu về vận chuyển qua màng — đề cho tình huống tế bào đặt trong dung dịch nhược trương, hỏi điều gì xảy ra với tế bào thực vật. Nhiều bạn cùng lớp mình trả lời giống tế bào động vật (vỡ tế bào) trong khi tế bào thực vật có thành tế bào nên chỉ căng lên chứ không vỡ. Chi tiết nhỏ nhưng sai là mất điểm ngay.

Phần tự luận mình dành khoảng 15 phút cuối, viết theo ý chính trước rồi bổ sung sau. Câu hỏi yêu cầu giải thích chức năng của protein — mình liệt kê 5-6 chức năng kèm ví dụ cụ thể, cô chấm khá kỹ phần ví dụ nên không thể viết chung chung được.

Sau khi thi – Nhìn lại để chuẩn bị cuối kỳ

Kết quả mình chưa có chính thức nhưng ước lượng được khoảng 8 điểm (tham khảo, mỗi trường chấm khác nhau). Điểm không phải cao nhất lớp nhưng mình hài lòng vì lần này mình hiểu bài hơn là thuộc bài.

Nhìn lại, cái mình thiếu là luyện đề thực tế sớm hơn. Mình chỉ làm đề thử 2 ngày trước thi, không đủ thời gian để phát hiện hết lỗ hổng. Cuối kỳ mình sẽ bắt đầu làm đề từ sớm hơn — khoảng 2 tuần trước ngày thi.

Mấy bạn đang chuẩn bị thi giữa kỳ thì cứ bám vào đề cương giữa kỳ 1 Sinh học lớp 10 của giáo viên trước. Đề cương là xương sống, sách giáo khoa là để hiểu sâu thêm chứ không phải để học thuộc từng chữ. Chúc mọi người thi tốt — ai có kinh nghiệm ôn khác hoặc trường thi theo bộ đề riêng thì comment xuống dưới mình cùng trao đổi nhé!