Đang ôn bài tập nâng cao địa lý lớp 6 học kỳ 1 phần bản đồ — mình bí mấy dạng tính toán này, mọi người giúp với!

Mình đang ôn tới phần bản đồ và tỉ lệ bản đồ thì vướng mấy chỗ khá khoai, ngồi mãi không ra. Sắp thi cuối kỳ 1 rồi mà dạng bài tính khoảng cách thực tế trên thực địa cứ làm mình nhầm hoài. Mình lên đây hỏi xem có ai đang ôn bài tập nâng cao địa lý lớp 6 học kỳ 1 giống mình không, hoặc anh chị nào đã học qua có thể chỉ giùm mình với.

Dạng bài mình đang bị vướng

Phần lý thuyết về tỉ lệ bản đồ mình hiểu tương đối rồi — tỉ lệ số như 1:200.000 nghĩa là 1 cm trên bản đồ = 200.000 cm ngoài thực tế, tức 2 km. Nhưng khi bài tập bắt đầu kết hợp thêm yếu tố như đổi đơn vị giữa chừng, hoặc yêu cầu tính ngược từ khoảng cách thực tế ra khoảng cách trên bản đồ, mình hay bị loạn đầu.

Cái khó nhất với mình là dạng bài cho tỉ lệ thước (thanh tỉ lệ) thay vì tỉ lệ số. Nhìn vào cái thanh chia vạch đó mình đọc được, nhưng khi phải chuyển từ thanh tỉ lệ sang tỉ lệ số để tính toán thì mình lại lúng túng không biết bắt đầu từ đâu.

Ví dụ bài tập cụ thể mình đang làm

Bài như này: Một bản đồ có thanh tỉ lệ, trong đó 1 đoạn trên thanh tương ứng với 5 km ngoài thực tế, và đoạn đó dài 2,5 cm trên bản đồ. Hỏi:

1. Tỉ lệ số của bản đồ này là bao nhiêu?
2. Nếu khoảng cách giữa hai điểm A và B trên bản đồ đo được 7 cm, thì khoảng cách thực tế A–B là bao nhiêu km?
3. Ngược lại, nếu khoảng cách thực tế từ B đến C là 17,5 km, thì trên bản đồ đoạn B–C dài bao nhiêu cm?

Câu 1 mình làm được: 5 km = 500.000 cm, mà 2,5 cm trên bản đồ tương ứng 500.000 cm thực tế, vậy 1 cm = 200.000 cm → tỉ lệ 1:200.000. Câu 2 mình cũng ra: 7 × 200.000 = 1.400.000 cm = 14 km. Nhưng câu 3 mình cứ lộn: 17,5 km = 1.750.000 cm, chia cho 200.000 = 8,75 cm — mình không chắc mình đặt phép tính đúng hướng hay chưa, vì có lần mình chia ngược lại thành ra số vô lý.

Mình đã thử những cách này

Mình có lập công thức tổng quát kiểu:

• Khoảng cách trên bản đồ = Khoảng cách thực tế ÷ Mẫu số tỉ lệ (tính bằng cùng đơn vị)
• Khoảng cách thực tế = Khoảng cách trên bản đồ × Mẫu số tỉ lệ

Viết ra thì trông rõ ràng, nhưng lúc làm bài mình hay quên đổi đơn vị về cùng loại trước khi tính. Ví dụ km ra cm hoặc m ra mm — cái bước này mình hay bỏ qua hoặc đổi nhầm chiều. Thầy giáo mình có dặn phải ghi rõ đơn vị ở từng bước, nhưng mình làm nháp hay bỏ bước đó đi cho nhanh rồi lại sai.

Mình cũng thử tìm mấy đề ôn tập trên mạng nhưng nhiều bài chỉ dừng ở mức cơ bản, không có dạng nâng cao kết hợp tỉ lệ thước với tính toán nhiều bước. Bộ bài tập nâng cao địa lý lớp 6 học kỳ 1 kiểu này mình tìm khá khó, đặc biệt phần bản đồ hay bị ra ít hơn so với phần vũ trụ hay lớp vỏ Trái Đất.

Mình muốn hỏi thêm về mấy dạng này

Ngoài dạng tính khoảng cách, mình còn thấy đề thi học sinh giỏi cấp huyện (mình nghe nói, chưa rõ đề chính xác) hay ra thêm dạng so sánh hai bản đồ có tỉ lệ khác nhau — ví dụ bản đồ A tỉ lệ 1:100.000 và bản đồ B tỉ lệ 1:500.000, cùng thể hiện một vùng, thì bản đồ nào chi tiết hơn và khoảng cách trên mỗi bản đồ khác nhau thế nào. Dạng này mình chưa gặp bài mẫu nào có giải thích cặn kẽ cả.

Mình cũng thắc mắc: khi bài cho tỉ lệ bản đồ dưới dạng phân số như 1/50.000 thay vì viết 1:50.000 thì cách tính có khác gì không, hay chỉ là cách viết khác nhau thôi?

Tháng 11 này lớp mình vừa tổ chức văn nghệ 20/11 xong, giờ quay lại ôn thi mà đầu óc còn hơi lơ mơ. Mình muốn cố hết sức để phần bản đồ này không mất điểm oan trong bài kiểm tra cuối kỳ.

Mọi người có kinh nghiệm ôn bài tập nâng cao địa lý lớp 6 học kỳ 1 về bản đồ thì chia sẻ giùm mình với — đặc biệt là cách nhớ bước đổi đơn vị không bị nhầm, và có bộ bài tập nào luyện dạng tỉ lệ thước + so sánh bản đồ không? Mình cảm ơn trước nha!