Chuẩn bị vào lớp 2: Con cần nắm vững bài tập cộng trừ có nhớ trong phạm vi 100 như thế nào?

Năm ngoái con mình lên lớp 2, tuần đầu tiên sau tựu trường là đã vấp ngay vào phần cộng trừ có nhớ. Thật ra hồi lớp 1 con cũng học cộng trừ rồi, nhưng chỉ trong phạm vi nhỏ, không có nhớ, không có mượn — nên khi bước sang lớp 2 gặp dạng bài này nhiều em bị hụt hẫng ngay từ đầu. Mình chia sẻ lại kinh nghiệm chuẩn bị từ hè để con không bỡ ngỡ, phòng các ba mẹ có con sắp vào lớp 2 năm học 2026–2027 này tham khảo.

Tại sao dạng bài này lại khó với học sinh lớp 2?

Điểm mấu chốt là các em phải thực hiện hai bước tư duy cùng lúc: vừa tính tổng/hiệu của hai chữ số hàng đơn vị, vừa nhớ (hoặc mượn) sang hàng chục. Với người lớn thì việc này tự động, nhưng với trẻ 7 tuổi đang hình thành tư duy số, đây là một bước nhảy khá lớn.

Ví dụ một bài tập cộng trừ có nhớ trong phạm vi 100 lớp 2 điển hình như 47 + 36 hay 83 – 57 — trẻ cần hiểu rằng 7 + 6 = 13, viết 3 nhớ 1, rồi 4 + 3 + 1 (nhớ) = 8, kết quả là 83. Nghe đơn giản nhưng nếu không được luyện đúng cách, con dễ quên bước nhớ hoặc nhớ sai vị trí.

Lỗi mình thấy con hay mắc nhất gồm: bỏ qua số nhớ, nhớ vào sai cột (nhớ vào hàng đơn vị thay vì hàng chục), hoặc tính hàng chục trước hàng đơn vị rồi bị rối. Những lỗi này nếu không sửa từ đầu sẽ thành thói quen rất khó bỏ.

Lộ trình ôn tập từ hè để con tự tin bước vào lớp 2

Mình không dạy con theo kiểu ngồi vào bàn ôn bài liên tục — vừa mất vui ngày hè, vừa không hiệu quả. Thay vào đó mình chia theo từng giai đoạn nhỏ, mỗi ngày chỉ cần 15–20 phút.

Bước 1: Củng cố lại bảng cộng trừ cơ bản trong phạm vi 20

Trước khi đụng vào bài tập cộng trừ có nhớ trong phạm vi 100 lớp 2, con phải thuộc lòng các phép tính trong phạm vi 20 — đây là nền tảng. Nếu con còn phải đếm ngón tay để tính 8 + 7 thì khi lên bài hai chữ số sẽ rất chậm và dễ sai.

Mình dùng flashcard tự làm (in ra hoặc viết tay), mỗi buổi tối chơi với con khoảng 10 phút. Sau 2–3 tuần con phản xạ khá nhanh.

Bước 2: Dạy con hiểu khái niệm nhớ và mượn bằng đồ vật thực

Đừng dạy theo kiểu giải thích lý thuyết thuần túy với trẻ 7 tuổi. Mình dùng que tính — bó 10 que thành 1 bó đại diện cho hàng chục. Khi tính 47 + 36, con tự xếp 4 bó + 3 bó, 7 que + 6 que, rồi thấy 13 que lẻ thì gộp thành 1 bó thêm còn 3 que. Làm vài lần như vậy con hiểu chứ không chỉ thuộc máy móc.

Bước 3: Luyện viết theo cột dọc trước, rồi mới sang hàng ngang

Sách giáo khoa lớp 2 hiện nay (bộ Kết nối tri thức, Cánh Diều hay Chân trời sáng tạo — tùy trường) đều cho trẻ làm quen dạng đặt tính theo cột dọc trước. Mình cho con luyện kỹ dạng này vì nó giúp con nhìn rõ hàng đơn vị — hàng chục, tránh nhầm vị trí. Khi đã thành thạo rồi mới chuyển sang tính nhẩm hoặc viết hàng ngang.

Bước 4: Tăng dần độ khó và thêm bài toán có lời văn

Khi con đã tính được phép tính đơn lẻ, mình bắt đầu cho làm bài toán có lời văn ngắn kiểu «Mẹ có 45 cái kẹo, mua thêm 37 cái. Hỏi mẹ có tất cả bao nhiêu cái kẹo?» — vì đề thi và kiểm tra lớp 2 rất hay ra dạng này. Trẻ phải biết đọc đề, xác định phép tính, rồi mới tính.

Những lỗi phổ biến cần để ý

• Quên cộng số nhớ: Con tính đúng hàng đơn vị nhưng khi lên hàng chục lại quên cộng thêm 1. Nhắc con ghi số nhớ nhỏ ngay phía trên cột hàng chục.
• Nhầm chiều tính: Nhiều em quen tính từ trái sang phải như đọc chữ, trong khi phép tính đặt cột phải tính từ phải sang trái (hàng đơn vị trước). Phải nhấn mạnh điều này nhiều lần.
• Viết số nhớ sai chỗ: Số nhớ phải ghi ở hàng chục của phép tính tiếp theo, không phải hàng đơn vị. Lỗi này khá phổ biến.
• Bỏ qua bước mượn khi trừ: Ví dụ 83 – 57, hàng đơn vị 3 < 7, phải mượn 1 từ hàng chục. Con hay quên mượn hoặc quên trừ bớt 1 ở hàng chục sau khi mượn.

Cá nhân mình thấy nếu ba mẹ dành thời gian ngồi cùng con trong giai đoạn đầu — không phải để làm thay — mà để quan sát con làm và bắt được đúng lỗi con hay mắc, thì sửa rất nhanh. Mỗi đứa trẻ sai theo một kiểu khác nhau, nên cần xem cụ thể chứ không thể áp dụng chung một cách.

Tháng 8 này mình vừa bắt đầu ôn lại cho con út chuẩn bị lên lớp 2 sau kỳ nghỉ hè, dùng lại đúng lộ trình trên. Nếu ai có thêm mẹo hay hoặc con đang gặp khó khăn ở bước nào cụ thể, cứ hỏi thêm — mình sẵn sàng chia sẻ chi tiết hơn.