Chia sẻ đề cương giữa kỳ 1 Ngữ văn 10 mình tự tổng hợp — ai cần thì vào tham khảo

Tuần trước mình vừa thi giữa kỳ 1 môn Văn xong, ngồi nhìn lại thấy mình chuẩn bị cũng khá ổn so với hồi đầu năm lớp 9. Lúc mới lên lớp 10, mình hoang mang lắm vì chương trình mới (sách Kết nối tri thức) khác hẳn những gì mình học hồi THCS. Thôi thì mình ghi lại đây cái đề cương giữa kỳ 1 Ngữ văn 10 mà mình đã tự tổng hợp để ôn, biết đâu giúp được mấy bạn đang chuẩn bị thi.

Trước khi thi — mình ôn theo kiểu nào?

Thật ra mình không có thói quen học thuộc lòng từng câu từng chữ. Cái mình làm là đọc lại văn bản gốc ít nhất một lần, rồi tự đặt câu hỏi: văn bản này thuộc thể loại gì, tác giả muốn truyền tải điều gì, nghệ thuật đặc sắc ở đoạn nào. Cách này tốn công hơn nhưng vào phòng thi mình không bị trắng não như lần kiểm tra 15 phút hồi đầu năm.

Phần mình thấy dễ bị bỏ qua nhất là phần tiếng Việt và viết. Nhiều bạn cứ tập trung đọc hiểu văn bản mà quên mất rằng đề giữa kỳ thường có câu viết đoạn văn ngắn hoặc bài luận nhỏ. Mình đã bị điểm thấp hơn kỳ vọng đúng vì cái phần này — viết xong đọc lại thấy lủng củng, không có luận điểm rõ ràng.

Tổng hợp kiến thức trong đề cương giữa kỳ 1 Ngữ văn 10

Dựa theo những gì thầy cô ôn trên lớp và đề thi mình vừa làm, mình tóm lại các mảng kiến thức chính mà bạn nào cũng nên nắm:

• Thể loại văn học đã học: Thần thoại (đặc trưng, nhân vật, cốt truyện), Sử thi (nếu trường bạn dạy phần này), Thơ trữ tình — chú ý phân biệt nhân vật trữ tình và tác giả.
• Các văn bản cụ thể: Tùy sách giáo khoa trường bạn dùng, nhưng thường gặp các văn bản thần thoại Việt Nam và Hy Lạp, thơ ca dân gian hoặc thơ trung đại. Mình học Kết nối tri thức thì có Thần Trụ Trời, Prô-mê-tê và loài người, các bài thơ Đường luật.
• Tiếng Việt: Đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, biện pháp tu từ (ẩn dụ, hoán dụ, so sánh), nghĩa của từ trong văn cảnh.
• Viết: Viết đoạn văn nghị luận văn học ngắn (phân tích một chi tiết/hình ảnh trong văn bản), hoặc viết bài văn kể lại/tưởng tượng (tùy đề).
• Nói và nghe: Một số trường có đánh giá phần này vào điểm giữa kỳ, nên hỏi thầy cô cho chắc.

Mình muốn nhấn thêm về phần đọc hiểu văn bản ngoài chương trình — đây là phần mà đề thi hay ra văn bản mình chưa từng đọc. Cách ôn hiệu quả nhất không phải là đọc thêm nhiều văn bản mới, mà là luyện kỹ năng đọc: nhận diện thể loại, tìm ý chính, phân tích hình ảnh hoặc từ ngữ nổi bật. Mình làm khoảng 3–4 đề đọc hiểu mẫu là thấy quen tay hẳn.

Những chỗ mình hay nhầm lẫn

Lúc làm bài mình bị nhầm giữa ẩn dụ và hoán dụ mấy lần. Cách mình phân biệt bây giờ là: ẩn dụ dựa trên sự tương đồng (A giống B nên gọi A là B), còn hoán dụ dựa trên sự tương cận (lấy một phần để chỉ toàn thể, hoặc lấy vật chứa để chỉ vật được chứa). Nghe có vẻ lý thuyết nhưng khi mình tự lấy ví dụ từ bài thơ mình đã học thì nhớ rất lâu.

Một điểm nữa là câu hỏi phân tích tác dụng nghệ thuật — nhiều bạn chỉ gọi tên biện pháp rồi dừng lại, mà không giải thích tác dụng cụ thể trong ngữ cảnh đó là gì. Thầy mình nói điểm thường bị trừ nhiều nhất ở chỗ này.

Tâm lý khi vào phòng thi

Mình khá căng thẳng vào buổi sáng hôm thi vì ôn tới 12 giờ đêm hôm trước — điều này mình không khuyến khích ai làm theo. Hôm đó vào phòng đọc đề xong thấy trống rỗng hẳn một lúc. Mình phải tự nhủ: đọc kỹ đề, làm phần nào chắc trước, đừng cố nhớ lại những thứ mình chưa ôn.

Thời gian phân bổ mình thấy hợp lý nhất là: dành khoảng 30–35% thời gian cho phần đọc hiểu, phần còn lại cho viết. Và nhớ đọc lại bài trước khi nộp — mình sửa được 2 lỗi diễn đạt khá buồn cười chỉ nhờ bước đó.

Nếu bạn nào đang cầm đề cương giữa kỳ 1 Ngữ văn 10 của trường mà chưa biết bắt đầu từ đâu, mình nghĩ cứ đi từ văn bản đã học trong sách trước, hiểu kỹ từng phần, sau đó mới luyện đề. Đừng làm ngược lại — luyện đề khi chưa có nền tảng thì chỉ học được mẫu câu trả lời chứ không thực sự hiểu.

Mọi người có kinh nghiệm gì khác không? Trường bạn ra đề theo dạng nào — văn bản trong hay ngoài sách giáo khoa? Chia sẻ thêm để mình và mọi người cùng biết với!