Biến thiên enthalpy trong phản ứng hóa học — tổng hợp lý thuyết + bài tập ôn giữa kỳ 1 Hóa 12

Sắp thi giữa kỳ rồi, mình đang hoang mang với phần enthalpy này quá

Mình học lớp 12, trường mình có lịch kiểm tra giữa kỳ 1 vào cuối tháng 10 (tham khảo — mỗi trường một lịch khác nhau). Môn Hóa năm nay bắt đầu bằng chương Năng lượng hóa học, và thú thật là mình vẫn chưa nắm chắc phần biến thiên enthalpy này lắm. Mấy bạn cùng lớp cũng than tương tự nên mình lên đây hỏi luôn cho tiện, hy vọng anh chị hoặc bạn nào học rồi giải thích giúp.

Về lý thuyết cơ bản thì mình hiểu được phần định nghĩa: biến thiên enthalpy của phản ứng (ký hiệu ΔH) là nhiệt lượng tỏa ra hoặc thu vào khi phản ứng xảy ra ở áp suất không đổi. Phản ứng tỏa nhiệt thì ΔH âm, phản ứng thu nhiệt thì ΔH dương — cái này giáo viên nhắc đi nhắc lại nhiều lần nên mình thuộc rồi. Nhưng mà khi gặp bài tập biến thiên enthalpy trong các phản ứng hóa học thật sự thì mình lại hay bị nhầm, đặc biệt là các dạng tính toán.

Những chỗ mình đang bị vướng cụ thể

Mình đọc sách giáo khoa và một số tài liệu tham khảo thì thấy có mấy cách tính ΔH phản ứng khác nhau, và đây chính là chỗ mình hay bị lộn:

• Dùng năng lượng liên kết: ΔH = tổng năng lượng phá vỡ liên kết (chất phản ứng) trừ tổng năng lượng tạo thành liên kết (sản phẩm). Mình hay bị nhầm dấu hoặc nhầm chiều — không biết số nào trừ số nào.
• Dùng enthalpy tạo thành chuẩn (ΔHf°): ΔH phản ứng = tổng ΔHf° sản phẩm trừ tổng ΔHf° chất đầu (có nhân hệ số cân bằng). Phần này nghe có vẻ rõ hơn nhưng khi bài cho nhiều chất thì dễ tính sai hệ số.
• Định luật Hess: Cộng các phương trình nhiệt hóa học lại để ra phản ứng cần tìm. Đây là dạng mình sợ nhất vì hay không biết cần đảo phương trình nào, nhân hệ số mấy.
• Đọc đồ thị năng lượng: Xác định ΔH từ sơ đồ mức năng lượng — dạng này ít gặp hơn nhưng năm nay nghe nói có ra trong đề thi thử.

Trong quá trình tự ôn, mình thử làm một số bài tập biến thiên enthalpy trong các phản ứng hóa học trên sách bài tập và một số đề cương trôi nổi trên mạng, mình thấy dạng dùng định luật Hess là hay ra nhất và cũng hay mất điểm nhất. Có bài mình làm được nhưng cách làm rất lằng nhằng, chắc chắn không phải cách ngắn nhất.

Mình đang thắc mắc mấy điểm này, mong mọi người giải đáp

• Khi dùng năng lượng liên kết để tính ΔH, nếu trong phân tử có vòng benzene thì tính năng lượng liên kết trong vòng đó như thế nào? Sách không nói rõ lắm.
• Với định luật Hess, có cách nào nhận ra ngay cần đảo phương trình nào không, hay phải thử hết?
• ΔHf° của đơn chất bền nhất ở điều kiện chuẩn bằng 0 — điều này áp dụng cho tất cả đơn chất hay có ngoại lệ? Mình thấy carbon có mấy dạng thù hình, không biết cái nào được lấy làm chuẩn.
• Đề giữa kỳ Hóa 12 thường ra phần này ở mức độ nào — nhận biết, thông hiểu hay có cả vận dụng cao?

Ngoài chuyện lý thuyết, mình cũng đang băn khoăn về cách ôn. Hiện tại mình đang làm theo kiểu đọc lý thuyết xong làm bài tập từng dạng, nhưng mình không chắc thứ tự đó có hợp lý không. Có bạn mách làm đề tổng hợp trước rồi xem mình sai dạng nào mới quay lại ôn dạng đó — nghe cũng có lý nhưng mình sợ nếu nền chưa chắc thì làm đề tổng hợp sẽ nản.

Nếu anh chị hoặc bạn nào đã học qua phần này, hoặc đang ôn cùng thì comment chia sẻ với mình nhé. Đặc biệt nếu có bài tập hay hoặc đề cương từ trường bạn thì mình rất muốn tham khảo thêm. Cảm ơn mọi người trước!