Bài tập hóa học lớp 6 cuối học kỳ 1 phần Chất và sự biến đổi chất — mình cứ nhầm hoài, ai giúp với!

Mình đang ôn lại phần Chất và sự biến đổi chất để chuẩn bị cho thi cuối kỳ 1 thì bị vướng mấy dạng bài mà cứ làm đi làm lại vẫn sai. Tìm trên mạng thì có nhiều đáp án nhưng giải thích lại rất sơ sài, mình không hiểu được bản chất nên chẳng nhớ lâu được. Hỏi thầy thì thầy bảo phải tự suy luận, nhưng mà mình suy luận kiểu gì cũng ra sai hết...

Trường mình năm nay thi học kỳ 1 sớm hơn mọi năm một chút, nên áp lực ôn tập cũng dồn lại khá nhiều. Thêm vào đó là tuần này còn có hoạt động chào mừng 20/11, lớp mình phân công nhau chuẩn bị tiết mục nên thời gian học bị chia sẻ đáng kể. Mình viết bài này mong được các anh chị, bạn bè trên diễn đàn giải thích giùm để mình hiểu đúng hơn về mấy dạng bài tập hóa học lớp 6 cuối học kỳ 1 này.

Dạng bài mình đang mắc kẹt

Phần lý thuyết cơ bản như định nghĩa chất, hỗn hợp, chất tinh khiết thì mình nắm được rồi. Nhưng khi gặp bài tập vận dụng, đặc biệt là phân biệt biến đổi vật lý và biến đổi hóa học, mình hay bị nhầm. Cụ thể là mình không biết cách nhận ra dấu hiệu nào đủ để kết luận một quá trình là biến đổi hóa học.

Mình biết lý thuyết là: biến đổi hóa học tạo ra chất mới còn biến đổi vật lý thì không. Nhưng thực tế trong bài tập, nhiều hiện tượng trông có vẻ tạo ra chất mới nhưng thực ra không phải, hoặc ngược lại. Ví dụ điển hình khiến mình bối rối nhất là nước sôi bốc hơi so với đốt cháy cồn — hai cái nhìn bề ngoài đều có khói/hơi bốc lên nhưng bản chất lại khác hoàn toàn.

Ví dụ bài tập mình hay làm sai

Dưới đây là một bài tập kiểu mình thường gặp trong đề ôn:

Bài: Cho các hiện tượng sau, hãy phân loại mỗi hiện tượng là biến đổi vật lý hay biến đổi hóa học và giải thích:

1. Đun nóng đường đến khi chuyển sang màu nâu đen và có mùi khét.
2. Hòa tan muối ăn vào nước, sau đó đun cho nước bay hơi, muối đọng lại.
3. Đốt cháy một tờ giấy, giấy biến thành tro.
4. Bẻ gãy một thanh phấn viết bảng thành hai mảnh.
5. Để miếng sắt ngoài không khí ẩm lâu ngày, xuất hiện lớp gỉ màu nâu đỏ.

Câu 1, 3, 5 mình biết là biến đổi hóa học vì có chất mới sinh ra rõ ràng. Câu 4 mình cũng tự tin là vật lý vì chỉ thay đổi hình dạng. Nhưng riêng câu 2 mình cứ phân vân: khi hòa tan muối vào nước rồi lấy muối lại được, thì đây là vật lý hay hóa học? Mình từng điền là hóa học vì thấy có sự thay đổi trạng thái, nhưng thầy chấm sai và ghi là vật lý. Mình không hiểu tại sao vì trông nó cũng khác ban đầu mà?

Mình đã thử những cách này

Mình đã thử đọc lại phần lý thuyết trong sách giáo khoa, tự tóm tắt bằng sơ đồ tư duy riêng. Mình cũng lên xem một số video giải thích, nghe thì có vẻ hiểu, nhưng khi tự làm bài lại vẫn phân vân ở những trường hợp ranh giới kiểu như câu 2 ở trên.

Cách mình đang dùng là nhìn vào sản phẩm cuối: nếu sản phẩm cuối có thể quay lại trạng thái ban đầu thì là vật lý, không quay lại được thì là hóa học. Nhưng áp dụng cách này vào một số bài lại bị sai. Ví dụ như băng tan thành nước rồi đóng băng lại được — đúng là vật lý. Nhưng nước bay hơi rồi ngưng tụ lại được — cũng vật lý, mình làm đúng. Tuy nhiên, khi đun đường thì đường cháy thành than không quay lại được — hóa học, mình cũng đúng. Vậy thì mình không hiểu mình đang sai ở bước nào khi làm câu hòa tan muối.

Mình nghi là mình đang nhầm khái niệm chất mới. Có phải dung dịch muối không phải là chất mới mà chỉ là hỗn hợp, nên không tính là biến đổi hóa học không? Nhưng mình không chắc, vì trong dung dịch muối thì muối tan ra rồi, trông khác hẳn ban đầu.

Mình cũng đang muốn hỏi thêm: trong các bài tập hóa học lớp 6 cuối học kỳ 1, ngoài dạng phân biệt biến đổi vật lý/hóa học còn có những dạng nào khác thường ra vào đề thi mà mình cần chú ý? Mình nghe nói phần tính chất của chất và phần tách chất ra khỏi hỗn hợp cũng hay ra, nhưng chưa biết trọng tâm cụ thể là gì.

Mọi người ai có kinh nghiệm hoặc biết cách nhớ dấu hiệu nhận biết biến đổi hóa học một cách chắc chắn hơn thì chỉ mình với nhé. Nếu có bộ bài tập ôn kèm đáp án và giải thích rõ ràng thì càng tốt, mình đang cần lắm trước kỳ thi này!