Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 có gì đáng chú ý? Phân tích cấu trúc và dự đoán chủ đề nghị luận

Mùa thi năm nay đến sớm hơn mọi năm, và mình thấy khá nhiều bạn lớp 12 vẫn còn loay hoay chưa nắm rõ cấu trúc đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 sẽ thay đổi như thế nào so với các năm trước. Mình tổng hợp lại đây để cả nhà tham khảo, ai có thêm thông tin thì bổ sung giúp nhé.

Cấu trúc đề thi Ngữ văn 2026 thay đổi ra sao?

Theo định hướng của Bộ GD&ĐT, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 tiếp tục theo hướng đánh giá năng lực, không kiểm tra thuần túy kiến thức ghi nhớ. Cụ thể, đề gồm hai phần chính:

• Phần Đọc hiểu (3 điểm): Ngữ liệu ngoài sách giáo khoa — đây là điểm mấu chốt. Văn bản có thể là thơ, văn xuôi, hoặc văn bản thông tin. Câu hỏi thường xoáy vào nhận biết, thông hiểu, vận dụng theo các mức độ tư duy khác nhau.
• Phần Làm văn (7 điểm): Gồm câu nghị luận xã hội (~2 điểm, viết đoạn văn khoảng 200 chữ) và câu nghị luận văn học (~5 điểm, viết bài hoàn chỉnh). Ngữ liệu nghị luận văn học cũng có thể lấy ngoài SGK — điều này các bạn cần lưu ý kỹ.

Điểm thay đổi đáng để ý nhất trong kỳ thi năm nay là xu hướng ra ngữ liệu hoàn toàn mới, không phải những tác phẩm quen thuộc trong chương trình như trước. Vì vậy học vẹt tác phẩm mà không nắm kỹ năng đọc hiểu thì rất dễ bị mất điểm phần nghị luận văn học.

Dự đoán chủ đề nghị luận xã hội hay xuất hiện

Dựa trên xu hướng đề thi những năm gần đây và bối cảnh xã hội hiện tại, một số chủ đề có khả năng cao xuất hiện trong phần nghị luận xã hội gồm:

• Bản lĩnh và sự tự chủ của người trẻ trong thời đại số
• Văn hóa đọc và thói quen tiếp nhận thông tin
• Trách nhiệm cá nhân với cộng đồng, môi trường
• Ranh giới giữa tự do cá nhân và chuẩn mực xã hội
• Giá trị của sự kiên trì, nỗ lực vượt khó

Đây đều là những chủ đề mang tính thời sự và gắn với trải nghiệm thực tế của học sinh — đúng tinh thần đề minh họa Bộ đã công bố. Các bạn nên luyện viết đoạn theo từng chủ đề thay vì học thuộc bài văn mẫu, vì đề thường xoáy vào góc độ cụ thể, rất khó đoán chính xác.

Một vài lưu ý cho thí sinh trước ngày thi

Phần đọc hiểu tưởng dễ nhưng mất điểm nhiều nhất vì thiếu chính xác trong diễn đạt. Khi trả lời câu hỏi nhận biết, hãy trích dẫn trực tiếp từ văn bản, đừng diễn giải lan man. Câu hỏi vận dụng thì ngược lại — cần quan điểm cá nhân rõ ràng, lập luận mạch lạc, không chung chung.

Với phần nghị luận văn học, nếu gặp ngữ liệu lạ, bình tĩnh đọc kỹ trước khi viết. Kỹ năng phân tích hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu vẫn áp dụng được bất kể tác phẩm nào. Điều mình hay nhắc các bạn là: đừng cố chứng minh mình đã học thuộc tác phẩm, hãy chứng minh mình biết đọc văn.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo dựa trên tổng hợp từ đề minh họa và thông báo của Bộ GD&ĐT. Thí sinh và phụ huynh nên theo dõi kênh thông tin chính thức để cập nhật lịch thi và hướng dẫn mới nhất.